Pracuje coraz więcej starszych osób

Liczba pracujących według BAEL cechuje się wahaniami sezonowymi. Nawet w okresach silnego wzrostu popytu na pracę, jaki miał miejsce w latach 2005 - 2008, liczba pracujących wg BAEL spadała w I kwartałach w porównaniu z IV kw. poprzednich lat. Z kolei w II i III kw. kolejnych lat dynamika liczby pracujących w ujęciu kwartalnym istotnie wzrastała, aby ponownie w IV kwartale nieco spowolnić.

Tak więc na tle wahań sezonowych szybki przyrost liczby pracujących w II kwartale 2010 r. w relacji kwartał do kwartału nie zaskakuje. Na wiosnę rośnie np. liczba osób zatrudnionych przy pracach sezonowych w budownictwie, ale też tzw. pomagających członków rodzin, którzy aktywizują się dzięki wiosennym pracom w rolnictwie.

Ważne jest to, że po dwóch kolejnych kwartałach ujemnej rocznej dynamiki liczby pracujących (IV kwartał 2009 roku i I kwartał 2010 roku) w II kwartale 2010 roku liczba pracujących ponownie rośnie (0,9 proc. rok do roku), choć tempo to nie jest wysokie.

Dzięki firmom usługowym zatrudnienie pracowników najemnych rośnie. Choć w ujęciu kwartalnym liczba pracujących wzrosła we wszystkich trzech sektorach, to za jej wzrost w relacji rocznej odpowiada wyłącznie sektor usług, w którym liczba pracujących zwiększyła się aż o 3,4 proc. rok do roku. Dla porównania w sektorze rolniczym i przemysłowym liczba pracujących spadła odpowiednio o 3,3 proc. i 1,8 proc. rok do roku. Te dane świadczą o tym, że pomimo wzrostu produkcji firmy przemysłowe nie tworzą jeszcze nowych miejsc pracy. Co jednak istotne, obserwuje się wyraźne wyhamowanie spadkowej tendencji liczby pracujących w przemyśle, o ile w I kwartale 2010 roku liczba ta spadła o 5 proc., to w II kwartale 2010 roku już tylko o 1,8 proc.

To świadczy o powoli odbudowującym się popycie na pracę. Przedsiębiorcy zaczynają zatrudniać pracowników najemnych, ale bojąc się o trwałość ożywienia gospodarczego, najpierw zawierają głównie czasowe umowy o pracę. To polisa bezpieczeństwa - gdyby ożywienie okazało się chwilowe - nie będą ponosić kosztów związanych ze zwolnieniem pracowników, których przyjęli na umowy czasowe. Ta tendencja odwróci się na rzecz większej dynamiki umów stałych dopiero wtedy, gdy firmy uwierzą w trwałość ożywienia i dodatkowo zaczną odczuwać problemy z zatrudnianiem wykwalifikowanych pracowników. Aby ich przyciągnąć, chętniej niż obecnie będą oferować im stałe zatrudnienie. Tak było w latach 2007 - 2008.

Na decyzję o rozpoczęciu własnej działalności gospodarczej wpływa wiele czynników, ale jednym z kluczowych jest przeświadczenie o tym, że moje towary lub usługi znajdą nabywców i biznes będzie przynosił zyski. Założenie firmy wymaga też pewnych inwestycji. Dane o strukturze wzrostu PKB za II kwartał tego roku pokazały, że tendencja spadkowa inwestycji wyhamowuje, ale wciąż inwestycje spadają, szczególnie w sektorze prywatnym. To dowód na nadal dużą niepewność wśród przedsiębiorców odnośnie trwałości ożywienia gospodarczego w Polsce. To też przyczyna, dla której powstaje mało nowych przedsiębiorstw.

Jeśli okaże się, że liczba pracujących wzrośnie istotnie również w III kwartale 2010 roku, nie powinno być problemu z przekroczeniem 16 mln pracujących w IV kwartale tego roku. Jednym z czynników, który będzie wpływał na wzrost liczby pracujących w najbliższych kwartałach, będzie wzrost aktywności zawodowej osób w wieku przedemerytalnym, które nie mogą przechodzić na wcześniejsze emerytury. Obecnie w tej grupie wieku obserwuje się największy wzrost współczynników zatrudnienia.

dr nauk ekonomicznych, członek zarządu Fundacji FOR (Forum Obywatelskiego Rozwoju), dyrektor działu analitycznego w FOR

@RY1@i02/2010/174/i02.2010.174.183.008a.001.jpg@RY2@

Fot. Marek Matusiak

Wiktor Wojciechowski, dr nauk ekonomicznych, członek zarządu Fundacji FOR (Forum Obywatelskiego Rozwoju), dyrektor działu analitycznego w FOR

ROZMAWIAŁ PAWEŁ JAKUBCZAK