Kupujący mieszkania mają sposoby na Rodzinę

Truizmem jest już powiedzenie "Polak potrafi", zwłaszcza gdy mamy na myśli kombinowanie i próby obejścia przepisów. Praktyka dnia codziennego przynosi jednak zaskakujące sytuacje.

Dobrze to widać na przykładzie programu "Rodzina na swoim". Te same reguły mogą być interpretowane w różny sposób. Zdaniem Marcina Krasonia, eksperta Open Finance, przepisy ustawy o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania (program "Rodzina na swoim") pozostawiają bankom sporą dowolność interpretacji.

Niby wiadomo, że program obejmuje mieszczące się w limitach cenowych mieszkania o powierzchni do 75 mkw. i domy o powierzchni do 140 mkw., ale w rzeczywistości bywa z tym różnie. Może okazać się, że w jednym z banków nie otrzymamy dopłat na mieszkanie z antresolą, bo uznane to zostanie za dodatkową powierzchnię. W innym natomiast uda się skredytować nawet mieszkanie dwupoziomowe, pod warunkiem że górny poziom zostanie określony jako poddasze.

Program dopłat przeznaczony jest dla osób, które nie posiadają innej nieruchomości. Ustawa wyraźnie stwierdza, że klient nie może być właścicielem nieruchomości w dniu podpisania umowy, tymczasem zdarzają się sytuacje, gdy bank wymaga zaświadczenia w chwili składania wniosku. Dla osób, które są w trakcie sprzedaży mniejszego mieszkania i kupują większe, takie żądanie banku będzie przeszkodą w korzystaniu z RnS.

- Ciekawe jednak, że różna interpretacja zasad przyznawania dopłat może pojawić się w różnych placówkach tego samego banku. W jednym mieście osoba sprzedająca właśnie mieszkanie otrzyma decyzję odmowną, lecz nie oznacza to, że w innym regionie kraju też byłoby to niemożliwe - twierdzi Marcin Krasoń.

Niespodziewany problem napotykają kredytobiorcy, którzy ubiegając się o kredyt w RnS, wpłacili wysoką zaliczkę. Według ustawy nie można zrefinansować tego kosztu, ale w niektórych bankach można to obejść. Trzeba tylko w umowie przedwstępnej zawrzeć punkt, że jest to opłata za rezerwację mieszkania i że zbywca w dniu podpisania aktu notarialnego odda ją kupującemu - wówczas bank przeleje na konto zbywcy 100 proc. ceny. O tym jednak kredytobiorca musi wiedzieć przed podpisaniem umowy przedwstępnej.

Najczęściej wymienianą wadą programu "Rodzina na swoim" jest brak możliwości sfinansowania wykończenia mieszkania kupowanego na rynku pierwotnym. Kupując używane mieszkanie, otrzymujemy je przecież wykończone, a w gołych ścianach zamieszkać się nie da. Budując dom, wykończenie można wliczyć w kosztorys, w przypadku nowego mieszkania nie ma o tym mowy.

- Jedyne rozwiązanie to przekonanie dewelopera, by za wyższą cenę sprzedał mieszkanie "pod klucz", ale nie każdy się na to zgodzi. Często klientowi pozostaje tylko wzięcie kredytu na wykończenie mieszkania - przekonuje ekspert Open Finance.

Jednym z podstawowych ograniczeń w "Rodzinie na swoim" są limity cen mieszkań. Obecnie w Warszawie górna cena 1 mkw., przy której można liczyć na dopłaty do odsetek, wynosi nieco ponad 8 tys. zł. Jak się okazuje, dla zdeterminowanych, aby skorzystać z rządowego programu, i to nie stanowi większej przeszkody. Limit ten omija się, wpisując do aktu notarialnego cenę maksymalną dla danego miasta, a resztę przekazując "pod stołem". W ten sposób można uzyskać dopłaty na mieszkanie droższe, niż przewiduje to ustawa.

Także zasadę nieposiadania nieruchomości w chwili podpisywania umowy kredytowej łatwo jest obejść.

- Wystarczy fikcyjna darowizna: oddajemy dotychczasowe mieszkanie komuś z rodziny, a po zakupie nowego otrzymujemy je z powrotem i mamy dwa. Zdarzają się także przypadki fikcyjnych ślubów - po to by otrzymać dopłaty. Kredytobiorcy wykorzystują fakt, że w razie rozwodu nie traci się przywilejów kredytowych, wystarczy przepisać kredyt na jednego z małżonków. Tu jednak jest niebezpieczeństwo roszczeń fikcyjnego małżonka do nieruchomości - zauważa analityk Open Finance.

Ustawodawca ma szanse załatać kilka dziur w programie już niedługo. Przygotowywany jest właśnie projekt nowelizacji ustawy. Zmiany mają dotyczyć m.in. górnych limitów cen, ograniczenia programu do rynku pierwotnego oraz zaostrzenia kryteriów przyznawania kredytów z dopłatami.

@RY1@i02/2010/090/i02.2010.090.021.006a.001.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Nowelizacja ustawy o "Rodzinie na swoim" ograniczyć ma dopłaty tylko do lokali z rynku pierwotnego

Tomasz Szpyt

tomasz.szpyt@infor.pl