Przed emeryturą trudno o pracę

Eksperci Narodowego Banku Polskiego przeanalizowali szczegółowe dane z badań aktywności ekonomicznej ludności prowadzonych przez GUS. Przyjrzeli się jednostkowym losom ankietowanych na rynku pracy. Okazało się, że kobiety w wieku 50-60 lat oraz mężczyźni w wieku 50-65 lat, jeśli pominąć okres ochronny na cztery lata przed emeryturą, tracili pracę wyraźnie rzadziej niż pracownicy ogółem.

Analitycy NBP podkreślają, że od drugiej połowy 2006 r. aktywność zawodowa kobiet i mężczyzn w wymienionym wyżej wieku stale rośnie. Powiększa się więc grupa starszych osób, które pracują albo są bezrobotne. W rezultacie w ciągu niecałej dekady współczynnik aktywności zawodowej (procentowy udział aktywnych zawodowo w ogólnej liczbie ludności w tej grupie wieku) podskoczył do 65 proc., czyli aż o 15 pkt proc. Jest on jednak nadal znacznie niższy niż średnio w UE, gdzie osiągnął poziom 75 proc.

Jak zaznaczają eksperci NBP, wzrost aktywności zawodowej seniorów osiągnięty w Polsce w latach 2008- -2013 był największy spośród wszystkich krajów Wspólnoty. Co ważne, stopa bezrobocia osób w wieku przedemerytalnym była u nas od początku transformacji niższa niż liczona wśród osób w wieku 15-49 lat. Różnica ta powiększała się dodatkowo w okresach wzrostu bezrobocia i zmniejszała się w okresach dobrej koniunktury. Zdaniem analityków banku oznacza to, że za wzrostem aktywności osób starszych stoi głównie ich zwiększone zatrudnienie, a nie bardziej powszechne bezskuteczne poszukiwanie pracy.

Z danych BAEL wynika też, że za większość wzrostu bezrobocia w latach 2009- -2014 odpowiadają osoby urodzone w latach 1970- -1996, czyli obecnie mające od 18 do 45 lat. Systematycznie, choć w niewielkim stopniu, rośnie również liczba bezrobotnych urodzonych w latach sześćdziesiątych (obecnie w wieku 45-55 lat). Z kolei grupa osób, które przyszły na świat w latach 1950-1959 (obecnie w wieku 55-65 lat), pozostających bez pracy jest względnie stała. Jednak osoby w wieku przedemerytalnym mają niższe niż przeciętnie szanse na znalezienie nowej pracy. Jak wynika z wcześniejszych badań NBP, jest to m.in. efekt tego, że bezrobotni seniorzy szukają zajęcia mniej intensywnie i mniej skutecznie niż osoby młodsze.

- Ich kłopoty wynikają także z uprzedzeń części pracodawców - dodaje Karolina Sędzimir, ekonomistka z PKO BP. Jej zdaniem wielu przedsiębiorców nie chce zatrudniać starszych osób, ponieważ są droższe niż młodzi pracownicy w sytuacji, gdy dominuje u nas senioralny system płac (wynagrodzenie rośnie wraz z wiekiem). Ponadto seniorom trudniej znaleźć etat w związku z tym, że mają kłopoty z nowymi technologiami i nowinkami informatycznymi. A ci, którzy wykonują prace związane z wysiłkiem fizycznym, z wiekiem stają się mniej wydajni. Wielu przedsiębiorców uważa również, że pracownicy powinni być młodzi, bo to wpływa na wizerunek firmy, świadcząc rzekomo o jej dynamizmie.

I choć dyskryminacja ze względu na wiek jest prawnie zabroniona także przy zatrudnianiu pracowników, większość pracodawców preferowało w 2013 r. takich, którzy byli w wieku od dwudziestu kilku do nieco ponad 40 lat - wynika z Badań Kapitału Ludzkiego, prowadzonych w 16 tys. firm przez dr. Konrada Turka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Sześćdziesięciolatka akceptowała w procesie rekrutacji jedynie co trzecia firma, a i tak jest to prawdopodobnie zawyżony wynik, bo firmy chcą wypaść w badaniach jak najlepiej i nie zawsze zdradzają rzeczywiste preferencje. Co ciekawe, mimo ubiegłorocznej poprawy na rynku pracy ok. połowy konsumentów ankietowanych przez GUS oczekuje wzrostu bezrobocia. To o blisko 20 pkt proc. więcej niż w latach 2006-2008.

@RY1@i02/2015/056/i02.2015.056.000001200.802.jpg@RY2@

Liczba bezrobotnych według kohort wiekowych

Janusz K. Kowalski

janusz.kowalski4@infor.pl