Naczelna Rada Lekarska nalega na utrzymanie zakazu reklamy aptek

TSUE: zakaz reklamy aptek niezgodny z prawem Unii Europejskiej

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, po zapoznaniu się z projektem nowelizującym prawo farmaceutyczne, wskazuje, że proponowane zmiany zmierzają w niewłaściwym kierunku. Przygotowana przez resort zdrowia nowela przewiduje uchylenie całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych. Konieczność wprowadzenia tego typu zmian to efekt wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-200/2024, w którym stwierdzono, że całkowity zakaz reklamy aptek narusza prawo Unii Europejskiej.

Lekarze ostrzegają: leki nie są zwykłym towarem handlowym

Tymczasem, zdaniem samorządu lekarskiego, zaproponowane przez Ministerstwo Zdrowia rozwiązania będą prowadziły do dalszego zwiększenia sprzedaży leków w Polsce, także tych sprzedawanych wysyłkowo. „Zachęty sprzedażowe, nachalne reklamy i innego rodzaju działania promocyjne mogą negatywnie wpływać na decyzje zakupowe pacjentów i tym samym prowadzić do nadużywania leków, co stanowi realne zagrożenie dla ich zdrowia. Już obecnie mieszkańcy naszego kraju kupują nadmiernie dużo leków, często bez wskazań medycznych, a wprowadzenie możliwości reklamy aptek jeszcze ten trend nasili” – czytamy w stanowisku prezydium NRL, podpisanym przez wiceprezesa NRL Klaudiusza Komora i sekretarza Grzegorza Wronę.

Z tych też powodów, twierdzą autorzy opinii, należy w jak największym stopniu pozostawić w mocy dotychczasowe przepisy, które traktują aptekę jako placówkę ochrony zdrowia, a nie podmiot ukierunkowany na maksymalizację zysku. Leki nie są przecież zwykłym towarem handlowym. Z podobnych względów w ustawie o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2025 roku poz. 450 ze zm.) zakazano reklamy podmiotów wykonujących działalność leczniczą – w ochronie zdrowia chodzi o to, aby pacjent kierował się realną potrzebą zdrowotną, a jego decyzje były podyktowane względami jakości udzielanych świadczeń, a nie skutecznością docierającego do niego przekazu reklamowego.

Zakazać reklamy aptek? Jeden aptekarz powie „tak”, drugi powie „nie”

Podobną opinię jak NRL prezentuje od dawna Naczelna Rada Aptekarska. W uchwale z 24 kwietnia 2024 roku wskazała, że nawet przy konieczności zmiany art. 94a prawa farmaceutycznego (t.j. Dz.U. poz. 750 ze zm.) „należy utrzymać zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności”, dopuszczając jedynie ściśle określone wyjątki.

Samorząd aptekarski chce jasnego rozróżnienia między informacją (np. o godzinach pracy, usługach zdrowotnych, dostępie do zamienników) a reklamą o charakterze sprzedażowym, nastawioną na zwiększenie obrotów. NRA postuluje istotne podwyższenie kar pieniężnych za bezprawną reklamę, wprowadzenie kar także za nieuprawnione „informowanie” o aptece oraz obowiązek ujednoliconej, neutralnej informacji o działalności aptek.

Zupełnie innego zdania jest Związek Pracodawców Aptecznych PharmaNET, który – wraz z Konfederacją Lewiatan – od lat zwracał uwagę na nieproporcjonalność i szkodliwość zakazu. Związek popiera daleko idącą liberalizację przepisów i odejście od dotychczasowego całkowitego zakazu reklamy aptek, traktując obecny projekt jako krok w dobrym kierunku – choć domaga się możliwie szerokich możliwości komunikacji aptek z pacjentami.

Po wyroku TSUE PharmaNET domaga się wprowadzenia modelu, w którym apteki mogą swobodnie informować o swojej ofercie, usługach, programach opieki farmaceutycznej i promocjach, byle reklama spełniała standardy etyczne i nie zachęcała do nieracjonalnej konsumpcji leków.

Etap legislacyjny

Projekt po uzgodnieniach, konsultacjach publicznych i opiniowaniu