De minimis to nie tylko gwarancje

Wprowadzone w marcu bieżącego roku rządowe gwarancje wchodzące w skład pomocy publicznej de minimis spotkały się ze sporym zainteresowaniem przedsiębiorców. Do końca września 20 tys. firm uzyskało od Banku Gospodarstwa Krajowego gwarancje na łączną kwotę ok. 4,2 mld zł. Dzięki temu przedsiębiorcy otrzymali kredyty obrotowe na 7,2 mld zł. Średnia wartość gwarancji wyniosła 192 tys. zł, a średnia wartość kredytu to ok. 331 tys. zł. Dwie trzecie firm, które skorzystały z programu, to mikroprzedsiębiorcy. Największy udział w wartości przyznanych gwarancji (41 proc.) stanowią małe i średnie firmy. BGK zamierza rozszerzyć gwarancje także na kredyty inwestycyjne. a limit na kredyty obrotowe dla firm zostanie zwiększony.

Gdzie szukać pomocy

Gwarancje kredytowe nie są jedyną formą tzw. pomocy publicznej (wsparcia finansowego prywatnych podmiotów gospodarczych ze strony państwa). Zasady i warunki jej udzielania określa Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Jedną z ważnych zasad europejskiej gospodarki jest bezstronność państwa w zakresie wolnej gry rynkowej. Jednak zgodnie z zasadą prawa rzymskiego de minimis non curat lex (łac. prawo nie troszczy się o drobiazgi), pomoc o niewielkich rozmiarach nie powoduje naruszenia konkurencji. Prawo precyzuje także pojęcie "niewielkich rozmiarów". Rozporządzenie Komisji określa, że jest to maksymalnie 200 tys. euro brutto na jednego przedsiębiorcę w ciągu trzech lat. W takim zakresie właściciel firmy może oczekiwać pomocy, a instytucje państwowe lub samorządowe jej udzielające nie muszą ubiegać się o notyfikację ze strony Komisji Europejskiej.

Największą grupą udzielającą pomocy de minimis były w ubiegłym roku organy jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.): starostowie, prezydenci i burmistrzowie oraz wójtowie i marszałkowie województw. W j.s.t. przedsiębiorcy mogą ubiegać się o dotacje, refundacje, zwolnienia z podatku i umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami. Do największych pojedynczych instytucji, które w ubiegłym roku udzieliły wsparcia małemu biznesowi, należą natomiast Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości i Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kolejną grupą są organy skarbowe (zwolnienia i umorzenia odsetek od zaległego podatku). Pomocy udzielają także Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Narodowy i Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Konieczny weksel

Z BGK współpracuje 20 banków, w których przedsiębiorstwa dysponujące gwarancją mogą zaciągać pożyczki.

Aby otrzymać tego rodzaju pomoc publiczną, firma powinna złożyć wniosek w banku współpracującym z BGK. Gwarancja kredytowa jest udzielana maksymalnie na 27 miesięcy, a jej wysokość nie może przekroczyć 3,5 mln zł i 60 proc. kwoty pożyczki obrotowej. Musi być także zabezpieczona wekslem in blanco wystawionym, przez przedsiębiorcę lub pełnomocnika dysponującego odpowiednim, notarialnym upoważnieniem. W pierwszym roku obowiązywania przepisów wprowadzających tego rodzaju pomoc rządowa gwarancja de minimis udzielana jest bezpłatnie, w drugim - prowizja za udzielenie gwarancji wyniesie 0,5 proc. jej wartości. - Trzeba także pamiętać, że pomoc nie obejmuje bankowych odsetek od kredytu obrotowego - przypomina Jan Raczyński, analityk finansowy. - Przedsiębiorca musi pokrywać je z własnych lub należących do firmy środków.

Jednorazowa amortyzacja

Przedsiębiorcy mogą także skorzystać z innej formy pomocy de minimis, która polega na odpisaniu od podstawy opodatkowania całej kwoty wydanej w roku obrotowym na inwestycje w środki trwałe. O tego rodzaju pomoc publiczną mogą ubiegać się podatnicy podatku dochodowego zarówno od osób fizycznych, jak i prawnych, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej w 2013 r., a ich przychody nie przekroczyły równowartości 1,2 mln euro (4,9 mln zł). Limit pomocy wynosi 50 tys. euro (205 tys. zł). Nie są do niego jednak zaliczane składniki majątku, których wartość nie przekracza 3,5 tys. zł.

Jednorazowym odpisom podlegają maszyny i urządzenia zaliczane do 3-8 tzw. grupy Klasyfikacji Środków Trwałych. Są to między innymi kotły i maszyny energetyczne, urządzenia i aparaty tzw. ogólnego zastosowania i specjalistyczne, środki transportu (bez samochodów osobowych), narzędzia, przyrządy oraz wyposażenie. Jednorazowa amortyzacja nie dotyczy przy tym wartości niematerialnych i prawnych. - Warto przy tym pamiętać, że niewykorzystany limit nie przechodzi na następne lata - tłumaczy Raczyński. - Jednorazową amortyzację wolno rozpocząć nie wcześniej niż w momencie wprowadzenia środka trwałego do ewidencji, a dotyczyć ona może także używanych środków trwałych oraz leasingowanych.

Podatek na raty

W ramach jeszcze innego rodzaju pomocy publicznej de minimis firma może ubiegać się o rozłożenie na raty lub odroczenie zaległej składki na ubezpieczenie społeczne (ZUS) oraz niezapłaconego podatku. Jednak, jak precyzuje ustawa z 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.), odpowiedni organ może tego rodzaju pomoc przyznać tylko "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych jest zatem tzw. kompetencją o charakterze uznaniowym. - W praktyce Urząd Skarbowy lub ZUS najczęściej przyznają taką pomoc publiczną w takich przypadkach jak na przykład klęska żywiołowa, choć ubiegać się o nią może każdy, kto ma wiarygodny powód - tłumaczy Malina Gapik, specjalistka ds. finansowania samorządów. - Łaskawiej przy tym organ podejdzie do małych i średnich przedsiębiorstw, które mają przejściowe kłopoty finansowe, a przeznaczają środki na szkolenia pracowników, inwestują w ochronę środowiska, prace badawczo - rozwojowe albo przechodzą restrukturyzację.

Rozłożenie na raty podatku lub zaległości powoduje, iż zamiast dotychczasowego terminu płatności zostają ustanowione, wraz z podziałem świadczenia, nowe daty. W przypadku odroczenia natomiast następuje przesunięcie terminu na dzień późniejszy. - W szczególnie uzasadnionych przypadkach organ podatkowy może także w całości umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę bądź też tzw. opłatę prolongacyjną (połowa odsetek za zwłokę) - mówi Gapik.

Nie dla każdego

Gwarancje de minimis udzielane są małym i średnim przedsiębiorstwom (zatrudniającym do 250 osób), których roczne obroty nie przekraczają 50 mln euro (ok. 220 mln zł), a całkowity bilans roczny - 43 mln euro (ok. 200 mln zł). W trakcie rozpatrywania wniosku kredytowego ubiegający się o pomoc podmiot nie może znajdować się w Bankowym Rejestrze Niesolidnych Klientów, a w ciągu trzech miesięcy przed datą złożenia wniosku - mieć w banku zaciągniętej, przeterminowanej o co najmniej miesiąc, pożyczki, której wartość przekracza 500 zł (wiarygodność finansowa weryfikowana jest w sposób standardowy, poprzez zebranie danych z Biura Informacji Kredytowej).

Gwarancji dotyczą także ograniczenia branżowe. Nie otrzymają pomocy przedsiębiorcy działający w sektorze rybołówstwa i węglowym, a także prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego, którzy chcieliby za pomocą kredytu sfinansować kupno pojazdów. Środki z tak zabezpieczonej pożyczki nie mogą być także przeznaczone na spłatę rat leasingu pojazdów.

Aleksandra Puch

mf_dgp@infor.pl