Ryszard Bugaj

Kwestia płacy minimalnej znów wywołała dyskusje. Spór dotyczy przede wszystkim jej wysokości, ale nie brak też pryncypialnych przeciwników samej zasady ustalania płacy minimalnej. Jej przeciwnicy i ci, którzy domagają się, by była ustalona na jak najniższym poziomie, argumentują, że podnosi ona sztucznie koszty pracy i tym samym osłabia konkurencyjność produkcji i zwiększa bezrobocie. Trudno oprzeć się wrażeniu, że krytyczny stosunek do płacy minimalnej wyrasta z analizy konsekwentnie mikroekonomicznej. Oczywiście ma tu też znaczenie wybór preferowanych interesów – przynajmniej postrzeganych krótkookresowo.

Bezrobocie jest w Polsce bardzo wysokie. Jest oczywiście prawdą, że wśród zarejestrowanych bezrobotnych jest pewna liczba takich, którzy albo pracują na czarno, albo pracy de facto podjąć nie chcą. Ale jest też spora grupa bezrobotnych, którzy się nie rejestrują (albo nie mają takiej możliwości). Generalnie nie ma powodów, by współczynnik 14 proc. bezrobocia kwestionować. Czy wysokie bezrobocie (powiedzmy ponad 6 proc.) musi być w Polsce trwałe? Nie musi, ale jest to prawdopodobne.

Propozycje zgłoszone przez firmy prowadzące powszechne towarzystwa emerytalne zgorszyły prawie wszystkich. Wielu czuje się też zaskoczonych. Wśród zaskoczonych i oburzonych nie brak architektów reformy wprowadzonej w 1999 r. Przynajmniej o niektórych z nich trzeba powiedzieć: obłudnicy. Propozycje ubezpieczycieli takie zaskakujące wcale nie są. Owszem, są one dowodem bezczelności, ale można było się tego spodziewać.

Gospodarka komunistyczna, zanim upadła, bardzo długo była reformowana. Najogólniejszy sens tych reform polegał na tym, by stworzyć bodźce do wykonania „planu”. To się nie powiodło i powieść się nie mogło. Rzecz w tym, że nie jest możliwe sporządzenie obiektywnie dobrego planu.

Nie należę do tych, którzy powtarzają „nie ma na to pieniędzy”, ale realizacja propozycji prof. Rybińskiego byłaby nadzwyczaj kosztowna. Są też powody, by wątpić, że takie wydatki byłyby efektywne.