specjalny zasiłek opiekuńczy

Opiekunowie będą mogli po wyroku Trybunału Konstytucyjnego ponownie uzyskać wsparcie, ale dopiero po nowelizacji przepisów. Do tego czasu mogą składać wnioski o zasiłki z pomocy społecznej

Ujednolicenie zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, opłacanie składek za osoby pobierające świadczenia, zróżnicowana wysokość wsparcia oraz okresowa weryfikacja przyznawanej pomocy – m.in. takie rozwiązania przewiduje projekt zmian u ustawie o wsparciu opiekunów osób niepełnosprawnych przygotowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, opublikowany na stronie internetowej resortu. Ministerstwo przygotowało zmiany po tym, jak RPO zaskarżył przepisy pozbawiające ponad 100 tys. osób prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Marszałek Sejmu Ewa Kopacz w dniu dzisiejszym podpisała i przesłała do Trybunału Konstytucyjnego stanowisko Sejmu w sprawie wniosku Rzecznika Spraw Obywatelskich dotyczącego zmian w zasadach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. TK ma już wszystkie opinie niezbędne do zajęcia się sprawą zawieszonych świadczeń.

Różnicowanie opiekunów ze względu na to, czy zwolnili się z pracy, czy w ogóle jej nie podejmowali z powodu zajmowania się niepełnosprawnym krewnym, narusza zasadę równego traktowania. Takie stanowisko w sprawie warunków, które trzeba spełnić, aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w nieprawomocnym orzeczeniu z 26 września 2013 r. (sygn. akt. VIII SA/Wa 475/13).

Rygorystyczne warunki, które musi spełniać osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy, spowodowały, że tylko niewielka liczba opiekunów uzyskała takie świadczenie. Problemy mają też gminy. Niejasne przepisy powodują, że ich decyzje są często uznaniowe. W konsekwencji osoby niezadowolone odwołują się do samorządowych kolegiów odwoławczych (SKO) i składają skargi do sądów administracyjnych. Te ostatnie wydają sprzeczne wyroki.

Gmina, wydając decyzję o przyznaniu pomocy na opiekę nad dorosłym członkiem rodziny, nie musi sprawdzać kolejności alimentacji wynikającej z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tak wynika ze stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zasad przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego, który od początku tego roku przysługuje osobom niespełniającym restrykcyjnych zasad uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Od przyszłego tygodnia 250 tys. osób, które nie pracują z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, straci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to spowodowane zaostrzeniem przez rząd przepisów, które ma powstrzymać obserwowany w ostatnich latach gwałtowny przyrost uprawnionych do tego wsparcia. W efekcie znaczna część opiekunów w ogóle zostanie pozbawiona pomocy, ponieważ nie spełnia warunków uzyskania ani świadczenia pielęgnacyjnego, ani specjalnego zasiłku opiekuńczego. Te osoby chcą walczyć o pomoc w sądzie i doprowadzić do zaskarżenia ustawy do Trybunału Konstytucyjnego.

Zbyt wysokie dochody oraz brak rezygnacji z pracy powodują, że niewiele osób uzyskuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Znaczna część uprawnionych straci dotychczasową pomoc od 1 lipca 2013 r.

Część opiekunów złożyła wcześniej wnioski o przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym krewnym po 1 lipca. Jednak nie wszystkie samorządy wydają im już teraz decyzje w tej sprawie.

Dwa lata temu zajęłam się niepełnosprawną matką mającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do dziś pobieram zasiłek pielęgnacyjny – pisze pani Agnieszka. – W dniu składania wniosku byłam zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (spełniając tym samym wymóg ustawowy niepodejmowania zatrudnienia). Jednak w tym roku, po zmianie przepisów, konieczne jest złożenie kolejnego wniosku. Wiem, że powinnam ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, oraz że muszę spełnić kryterium dochodowe. Czy spełniam jednak kolejny wymóg, a mianowicie rezygnację z zatrudnienia, skoro nigdy nie pracowałam?

O tym, która forma wsparcia (świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy) będzie przysługiwać opiekunowi, decyduje głównie data powstania niepełnosprawności krewnego, którym się zajmuje. Ważny jest też moment, w którym zrezygnował on z pracy.

Przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak rezygnacji z pracy w związku z zajmowaniem się niepełnosprawnym członkiem rodziny powodują, że gminy odmawiają przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Gminy przed wydaniem decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego muszą obligatoryjnie sprawdzić osobę składającą wniosek. Część z nich ma jednak wątpliwości, czy do tego celu powinien być wykorzystywany formularz z pomocy społecznej.

Obowiązujący od stycznia 2013 r. specjalny zasiłek opiekuńczy to nowa forma wsparcia, która jest skierowana do osób, które nie spełniają bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Od ponad miesiąca obowiązują nowe przepisy, które mają znacznie ograniczyć grupę osób uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprowadziły one nową formę wsparcia – specjalny zasiłek opiekuńczy. Jednak niektóre zasady jego przyznawania budzą wśród samorządów wątpliwości.