RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek, przekazał Ministrowi Obrony Narodowej, Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi, problemy zgłoszone przez żołnierzy podczas kwietniowej wizytacji przeprowadzonej przez pracowników Biura RPO w 5. Pułku Chemicznym w Tarnowskich Górach. Rozmowy z dowódcami i przedstawicielami wszystkich korpusów dotyczyły przede wszystkim przestrzegania praw i wolności żołnierzy oraz warunków szkolenia i pełnienia służby.

W marcu 2024 roku trzech żołnierzy pełniących służbę patrolową na granicy polsko-białoruskiej zostało zatrzymanych przez Żandarmerię Wojskową. Żołnierze zostali doprowadzeni do prokuratury w kajdankach, co wzbudziło oburzenie. Niezależnie od winy pytania o zasadność zastosowanych środków przymusu bezpośredniego.

Kandydaci do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury płacą za dwustopniowy egzamin, choć większość z nich nie przechodzi do drugiego etapu. RPO postuluje, by Ministerstwo Sprawiedliwości pochyliło się nad możliwością zmian. 

Rzecznik praw obywatelskich prof. Marcin Wiącek zwrócił się do minister rodziny, pracy i polityki społecznej (MRPiPS) Agnieszki Dziemianowicz-Bąk o przedstawienie aktualnego stanowiska w sprawie ratyfikowania przez Polskę III Protokołu Fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka (KPD), a także o rozważenie podjęcia działań zmierzających do jego ratyfikacji. Protokół ustanawia mechanizm wnoszenia zawiadomień do Komitetu Praw Dziecka, który jest organem monitorującym wypełnianie przez państwa postanowień konwencji. Polska podpisała go w 2013 r., jednak do dnia dzisiejszego go nie ratyfikowała.

Regulamin dzierżawy gruntów rolnych Skarbu Państwa budzi poważny sprzeciw i skłania przedsiębiorców do sięgania po pomoc Trybunału Konstytucyjnego. Firma, która poczuła się poszkodowana nowelizacją ustawy z 2011 roku, otrzyma wsparcie od Rzecznika Praw Obywatelskich. RPO stawia pytanie o konstytucyjność przepisów, które mają istotny wpływ na prawa majątkowe dzierżawców, zabiegając przy tym o uznanie spornego zapisu za niezgodny z ustawą zasadniczą.

Pisma niezadowolonych klientów trafiają do referatu skarg i wniosków okręgowej rady adwokackiej, nie zaś do rzecznika dyscyplinarnego. To rozwiązanie niewłaściwe – uważa rzecznik praw obywatelskich.

Funkcjonariusze straży gminnych (miejskich) nie są uprawnieni do składania wniosku do sądu o ukaranie za odmowę wylegitymowania się, nawet jeśli stwierdzą takie wykroczenie – uważa rzecznik praw obywatelskich. Innego zdania były sądy dwóch instancji, więc RPO złożył kasację do Sądu Najwyższego.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zapis kodeksu postępowania cywilnego, który uniemożliwia odwołanie się od odmowy zwolnienia z kosztów sądowych w apelacji, jest niezgodny z konstytucją. Z udziału w sprawie wycofał się RPO, który podkreślił, że udział w składzie orzekającym TK osoby nieuprawnionej do orzekania może doprowadzić do naruszenia wolności i praw przewidzianych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Ograniczenie zakresu spraw, które będzie musiał rozpatrywać rzecznik praw obywatelskich, to jedna z modyfikacji, które w ostatnim czasie nastąpiły w projekcie ustawy o ochronie sygnalistów. Ten w ubiegłym tygodniu wpłynął do Sejmu, co oznacza, że znamy już ostateczny kształt przepisów przyjętych przez rząd.

Świadczenia na zaspokajanie potrzeb rodziny nie powinny być opodatkowane również wtedy, gdy małżonkowie mają rozdzielność majątkową – uważa rzecznik praw obywatelskich.

Zgodnie z polskim prawem wydanie niepełnoletnim recepty farmaceutycznej na tzw. tabletkę dzień po wymaga zgody ich przedstawiciela ustawowego – zaznaczył RPO Marcin Wiącek w piśmie do minister zdrowia. Dodał, że projekt rozporządzenia MZ może być niezgodny z konstytucją.

Rzecznik praw obywatelskich skierował pismo do ministra obrony narodowej, w którym wyraził opinię, że obowiązujący zakaz fotografowania obiektów uznanych za strategiczne narusza prawo do swobodnego gromadzenia informacji. W związku z tym zaproponował wprowadzenie zmian do obecnej ustawy o obronie Ojczyzny. 

Rzecznik praw obywatelskich uważa, że zakaz fotografowania strategicznych obiektów ogranicza wolność pozyskiwania informacji bez konstytucyjnie legitymowanego powodu. Profesor Marcin Wiącek poprosił ministra obrony narodowej o zmianę tych przepisów.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie wsparli inicjatywę mecenasa Roberta Pogorzelskiego, który na drodze powództwa cywilnego żąda wynagrodzenia za pełniony dyżur obrończy. Odmienne stanowisko zajął natomiast rzecznik praw obywatelskich.

Współwystępowanie w obrocie prawnym kilku prawomocnych postanowień sądowych stwierdzających nabycie spadku po tej samej osobie nadal stanowi problem i wymaga systemowego rozwiązania – takie wnioski płyną z działalności rzecznika praw obywatelskich w 2023 r. Profesor Marcin Wiącek po raz kolejny skierował w tej sprawie wystąpienie generalne do ministra sprawiedliwości. Domaga się w nim informacji m.in. na temat perspektyw na wdrożenie instrumentów zapewniających rozwiązanie problemu.