Powstanie – polska rzecz
Romantyczne i tragiczne, dające narodowi szansę na przetrwanie i ściągające na niego okrutne represje. Powstania stanowiły stały element polskiego doświadczenia od końca XVIII w. „Starajmy się tylko poznać to, co się u nas działo w przeciągu przeszło pół wieku, a gdy nadejdzie pora nowych walk, nie znajdziemy się w potrzebie zakopywania broni naszej” – pisał Maurycy Mochnacki.