Armia Krajowa

100 lat temu, 24 września 1918 r., w Dzikowie pod Tarnobrzegiem urodził się Hieronim Dekutowski, "Zapora", żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, cichociemny, legendarny dowódca oddziałów partyzanckich AK i WiN. Skazany przez władze komunistyczne na karę śmierci, został stracony 7 marca 1949 r. w więzieniu MBP na warszawskim Mokotowie.

W czasie wojny moralność zostaje postawiona na głowie i w takiej sytuacji nie jest paradoksem, by ta sama osoba bywała i bandytą, i bohaterem. I nie jest to specyfika wyłącznie Armii Krajowej. Tak po prostu działa wojna.

Danuta Hibner "Nina" to jedyna żyjąca kobieta odznaczona Virtuti Militari podczas wojny. Krzyż otrzymała za "skuteczną interwencję z bronią w ręku mimo odniesionych dwu ran" podczas akcji likwidacji konfidenta Gestapo "Za Kotarą" - mówi wicedyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak.

75 lat temu, 20 sierpnia 1943 r., podczas ataku na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach koło Wyszkowa zginął Tadeusz Zawadzki, harcmistrz, ppor. Armii Krajowej, legendarny bohater książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”, odznaczony Orderem Virtuti Militari V kl. oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.

75 lat temu, 5 czerwca 1943 r., w kościele św. Aleksandra na Pl. Trzech Krzyży w Warszawie Gestapo aresztowało 89 osób uczestniczących w ceremonii ślubnej jednego z członków oddziału dyspozycyjnego Kedywu KG AK "Osa-Kosa". Zakończyło to działalność jednego z najbardziej zakonspirowanych oddziałów AK, którego celem było organizowanie akcji sabotażu na wielką skalę.

Celem ucieczki było przekazanie informacji o sytuacji w obozie i trwającym już Holokauście. Pilecki chciał też przekonać dowództwo do planów wyzwolenia obozu – mówi Karol Kalinowski, historyk z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego. 75 lat temu, w nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r., z niemieckiego obozu Auschwitz zbiegł rtm. Witold Pilecki.

Stanisław Likiernik, jeden z ostatnich żołnierzy Kedywu AK, nie żyje - poinformował jego przyjaciel Emil Marat. Podczas okupacji niemieckiej Likiernik brał udział w wielu akcjach przeciwko Niemcom, walczył w Powstaniu Warszawskim, był kawalerem Orderu Virtuti Militari.

Żołnierz Szarych Szeregów i AK, powstaniec warszawski, po wojnie student architektury, zaangażowany w zachowanie pamięci o powstaniu Jan Rodowicz "Anoda" urodził się 7 marca 1923 r. w Warszawie. Był wielkim bohaterem powstania, czym się zupełnie nie szczycił - wspominają go koledzy.

Marian Gołębiewski był przeciwnikiem zaprzestania działalności zbrojnej. Uważał, że oddziały podziemia antykomunistycznego są potrzebne, aby w ten sposób bronić się przed terrorem sowieckimi i rodzimym aparatem bezpieczeństwa – mówi PAP dr Justyna Dudek z lubelskiego IPN, autorka książki „Marian Gołębiewski (1911-1996). Żołnierz, opozycjonista, emigrant”.

O działaniach kobiet w organizacjach niepodległościowych będzie opowiadać wystawa „Piękna Niepodległa”, którą przygotowuje Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie. Ekspozycja czynna będzie od 9 marca.

77 lat temu, w nocy z 15 na 16 lutego 1941 r. po wielogodzinnym locie z Wielkiej Brytanii nad Niemcami pod Skoczowem na Śląsku Cieszyńskim wylądowało trzech polskich spadochroniarzy - pierwsi w okupowanej Polsce cichociemni. Pełniąc służbę w szeregach ZWZ-AK stali się elitą Polski Walczącej.

76 lat temu, 14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Utworzona 76 lat temu AK jest uważana za największe i najlepiej zorganizowane podziemne wojsko działające w okupowanej Europie.

Żołnierze AK dawali wyraz przywiązania do wartości, które przez wieki kształtowały i budowały Rzeczpospolitą - powiedział w niedzielę szef urzędu ds. kombatantów Jan Józef Kasprzyk podczas obchodów 76. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.

77. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych na polskie ziemie upamiętnią mieszkańcy Dębowca na Śląsku Cieszyńskim. To tam nocą z 15 na 16 lutego 1941 r. wylądowało trzech żołnierzy.

Mój ojciec nie chciał wyjechać z Polski po okupacji, ale też nigdy nie prosił komunistów o łaskę - powiedziała PAP Jadwiga Ostafin-Martyna, córka kpt. Józefa Ostafina, jednego z działaczy Zrzeszenia WiN, skazanego na śmierć w jednym z najgłośniejszych procesów powojennej Polski.

73 lata temu, między 2 a 7 sierpnia 1944 r., bezpośrednio po wybuchu powstania warszawskiego, na rozkaz szefa SS Heinricha Himmlera został zamordowany Komendant Główny Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki "Grot". Gen. Rowecki został pojmany przez Gestapo w Warszawie w czerwcu 1943 r. w wyniku zdrady.

HISTORIA | 73 lata temu, w nocy z 6 na 7 lipca 1944 roku, rozpoczęła się w Wilnie operacja „Ostra Brama". Kilkudniowe zmagania żołnierzy Armii Krajowej prowadzone wspólnie z Armią Czerwoną doprowadziły do oswobodzenia miasta, w czym polscy żołnierze mieli znaczący udział.

74 lata temu, 30 czerwca 1943 r., został aresztowany w Warszawie gen. Stefan Rowecki "Grot", żołnierz Legionów Polskich, oficer WP i legendarny Komendant Główny ZWZ-AK. Po odrzuceniu niemieckiej propozycji współdziałania, został umieszczony w obozie Sachsenhausen, gdzie został zamordowany tuż po wybuchu powstania warszawskiego.