Czy o utworzeniu gminy zdecydują mieszkańcy

Od 14 lipca 2011 r. zaczęła obowiązywać nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

- Kiedy z inicjatywy mieszkańców może być powołana nowa gmina - pyta pani Katarzyna z województwa warmińsko-mazurskiego.

Nowe przepisy mają zwiększyć możliwości podejmowania przez obywateli inicjatyw dotyczących zmian w podziale terytorialnym na szczeblu gminnym. W sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia jej granic może być przeprowadzone referendum lokalne z inicjatywy mieszkańców.

Z inicjatywą przeprowadzenia takiego referendum może wystąpić grupa co najmniej 15 obywateli.

Nie zawsze jednak referendum dojdzie do skutku. Nie zostanie ono przeprowadzone, jeżeli z wcześniej przeprowadzonej analizy wynika, że na skutek podziału lub ustalenia nowych granic gminy dochody podatkowe na mieszkańca byłyby niższe od najniższych ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Referendum nie zostanie również przeprowadzone, jeśli gmina w zmienionych granicach lub nowo utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce. Wspomnianej analizy dokonuje właściwy wojewoda.

W przypadku natomiast przeprowadzania referendum pytanie, na które mieszkańcy mają odpowiedzieć, powinno określać szczegółowo proponowane zmiany w podziale terytorialnym państwa.

Nowe przepisy przewidują, że wojewoda powinien przekazać ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej informację o publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym protokołu wyniku referendum.

W przypadku tworzenia nowej gminy prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej wyznaczy pełnomocnika do spraw utworzenia gminy. Zostanie on wyznaczony spośród pracowników podległych wojewodzie albo pracowników urzędu gminy, której obszar wchodzi w skład nowo tworzonej jednostki samorządowej.

Do czasu utworzenia nowej gminy pełnomocnik będzie musiał dokonać przygotowań organizacyjnych i prawnych, aby mogła ona wykonywać zadania publiczne. Natomiast z dniem utworzenia gminy pełnomocnik przejmie wykonywanie zadań i kompetencji jej organów do czasu wyboru nowych organów tej jednostki samorządowej.

Nowe przepisy przewidują również, że jeżeli w wyniku zmian w podziale terytorialnym państwa rada gminy zostanie z mocy prawa rozwiązana, to prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej wyznaczy osobę, która będzie wykonywać zadania i kompetencje rady gminy do czasu wyboru nowej.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 1 ustawy z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 134, poz. 777).