Jak mieszkańcy zdecydują o utworzeniu gminy

Czytelnika interesują zasady związane z powstawaniem nowych gmin.

- Jakie będą nowe rozwiązania regulujące te kwestie - pyta pan Rafał z województwa podkarpackiego.

Obowiązujące przepisy nie przewidują trybu wprowadzania zmian w podziale terytorialnym gmin z inicjatywy mieszkańców. Gminy tworzy się na mocy rozporządzenia Rady Ministrów i może to się odbywać na wniosek zainteresowanej gminy. Chociaż przepisy nie przewidują możliwości podejmowania tego rodzaju inicjatyw przez obywateli, to niebawem ulegnie to zmianie.

26 maja Sejm uchwalił nowelizację ustawy o samorządzie gminnym i innych ustaw, która przewiduje nałożenie na radę gminy obowiązku występowania z wnioskiem o wydanie rozporządzenia Rady Ministrów, w przypadku przeprowadzenia z inicjatywy mieszkańców referendum w sprawie tworzenia, łączenia, dzielenia i zniesienia gminy.

Nowe przepisy przewidują, że w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy będzie mogło być przeprowadzone referendum lokalne z inicjatywy mieszkańców. Takie prawo będzie miała jednak grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy.

Referendum będzie mogło odbyć się jednak tylko wtedy, gdy zaistnieją ku temu odpowiednie warunki. Nie będzie ono przeprowadzane, jeżeli z analizy przeprowadzonej przed referendum wynika, że na skutek podziału lub ustalenia nowych granic gminy dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z przepisami o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Referendum będzie ponadto niedopuszczalne, gdy gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego ogłoszenie rozporządzenia. Do przeprowadzenia analizy będzie zobowiązany właściwy miejscowo wojewoda.

W trakcie referendum mieszkańcy gminy odpowiedzą na pytania związane ze szczegółowo proponowanymi zmianami w podziale terytorialnym. Przy tworzeniu nowej gminy premier na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej będzie musiał wyznaczyć pełnomocnika do spraw utworzenia gminy spośród pracowników podległych wojewodzie albo pracowników urzędu gminy, której obszar wchodzi w skład nowo tworzonej gminy.

Do czasu utworzenia nowej gminy zadaniem pełnomocnika będzie przygotowanie organizacyjne i prawne gminy do wykonywania zadań publicznych. Z dniem utworzenia gminy pełnomocnik przejmie wykonywanie zadań i kompetencji jej organów do czasu wyboru nowych organów gminy.

Ustawa czeka na podpis prezydenta. Ma wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

adam.makosz@infor.pl

Art. 1 pkt 2 ustawy z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.