Jakie zobowiązania finansowe może zaciągnąć gmina realizując zaplanowane zadania

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.088000600.802.jpg@RY2@

Małgorzata Badowska, radca prawny, Kancelaria Prawna Gessel

Głównym źródłem finansowania gmin są ich dochody własne. Nie gwarantują one jednak poziomu dochodów wystarczającego na sfinansowanie całości potrzeb społecznych. Gminy zmuszone są zatem korzystać z zewnętrznych form finansowania zwrotnego w formie kredytów, pożyczek oraz emisji papierów wartościowych (obligacji komunalnych). Wobec tego, iż środki pozyskane z kredytów, pożyczek czy też emisji obligacji zaliczane są do długu publicznego, ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) wskazuje cele, jakie mogą być sfinansowane takimi środkami, oraz warunki, na jakich środki takie mogą być przez jednostki samorządu terytorialnego pozyskiwane.

Najczęściej wykorzystywanymi przez gminy formami finansowania zewnętrznego są kredyty bankowe i obligacje komunalne. Zaletą pozyskania finansowania w formie kredytu bankowego jest - z punktu widzenia kredytobiorcy - gwarancja otrzymania środków w określonym czasie. Zaciągnięcie kredytu wymaga jednak zorganizowania procedury przetargowej w oparciu o przepisy ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.; dalej: p.z.p.). Należy również pamiętać, że udzielenie kredytu wiąże się z reguły z koniecznością ustanowienia zabezpieczeń. W pewnych przypadkach nie bez znaczenia jest również konieczność ratalnej spłaty zadłużenia - odsetek oraz kwoty głównej kredytu.

Druga ze wspomnianych form zewnętrznego finansowania, tj. obligacje komunalne, zdobywa coraz większą popularność wśród jednostek samorządu terytorialnego. Emitowane są one w oparciu o przepisy ustawy z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 120, poz. 1300 z późn. zm.). Spośród zalet tej formy finansowania niewątpliwie należy wskazać brak obowiązku organizowania procedury przetargowej w oparciu o przepisy PZP. Usługi finansowe związane z emisją papierów wartościowych zostały bowiem na mocy przepisów tej ustawy wyłączone z jej zakresu przedmiotowego. Obligacje komunalne emitowane są z reguły w ramach programu emisji, co pozwala emitentowi - gminie na emisje poszczególnych serii w ramach programu, w zależności od aktualnych potrzeb finansowych. Należy również wskazać, iż w przypadku emisji obligacji komunalnych regułą jest emisja papierów niezabezpieczonych. Sam bowiem status gminy jako emitenta stanowi dla inwestorów wystarczającą gwarancję spłaty zobowiązań z obligacji. Wobec tego, iż finansowanie zewnętrzne zaciągane jest z reguły w związku z koniecznością pozyskania kapitału na długotrwałe inwestycje o długim okresie zwrotu, zaletą finansowania w formie emisji obligacji komunalnych może być również jednorazowa, odroczona w czasie forma spłaty kwoty głównej zadłużenia.

Kolejną zewnętrzną formą finansowania inwestycji gminnych jest kredyt kupiecki. Przemawia za tym okoliczność, iż poprzez odroczenie terminu gmina jest w istocie kredytowana przez dostawcę (wykonawcę). Dodatkowo odroczenie terminu płatności wiąże się z obowiązkiem uiszczenia odsetek, co wynika albo z postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy, albo - w przypadku gdy umowa nie zawiera stosownych zapisów, a termin płatności przekracza 30 dni - z postanowień ustawy z 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. nr 139, poz. 1323 z późn.zm.). Należy jednak zauważyć, iż o ile zaciąganie kredytu bankowego podlega ograniczeniom wynikającym z ustawy o finansach publicznych (w tym co do celu zaciągania zadłużenia i jego limitu), o tyle zaciągnięcie kredytu kupieckiego już nie, co może wywołać wiele niekorzystnych konsekwencji. Warto, aby organy gmin, zawierając umowy z odroczonym terminem płatności, miały świadomość, iż w istocie zaciągają zobowiązanie finansowe, które w przyszłości musi zostać w pełni zaspokojone.

MM