Samorząd terytorialny i finanse

Parytety to nie idea sama w sobie, lecz narzędzie, które naprawia brak równowagi. Bez parytetów reprezentacja kobiet w życiu publicznym rośnie zdecydowanie wolniej, i to nie ze względu na brak ich chęci czy zaangażowania.

Gdy przychodzi kryzys, mieszkańcy nie dzwonią do ministerstwa, tylko do urzędu gminy. Problem w tym, że w 2026 r. urząd ten coraz częściej działa na granicy swoich możliwości – finansowych i organizacyjnych. Budżet nie jest z gumy.

Wśród laureatów rankingu Perły Samorządu 2026 znalazły się m.in. gmina Iława i miasto Poznań oraz burmistrz Dzierżoniowa i prezydent Łodzi.

Opłaty miejscowe (zwane też klimatycznymi) to narzędzie wykorzystywane przez miejscowości turystyczne na całym świecie. Pobiera się je od turystów, którzy przebywają w miejscowościach o korzystnych walorach klimatycznych i krajobrazowych w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Na terenie Zakopanego pobiera się opłatę miejscową w wysokości 2 zł za każdą rozpoczętą dobę pobytu.

Polityka spójności to nie tylko pieniądze, lecz także ogromna szansa na rozwój Mazowsza. Tymczasem w Unii Europejskiej coraz częściej mówi się o zwiększeniu roli rządów krajowych i zmianie modelu zarządzania środkami.

To regiony coraz częściej decydują o tym, jak w praktyce wygląda polityka UE. Bruksela przestała być miejscem symbolicznej obecności – stała się przestrzenią realnej gry o pieniądze, regulacje i przyszłość lokalnych społeczności.

Coraz wyraźniej widać, że dotychczasowy model finansowania, oparty na szeroko dostępnych dotacjach z UE, ulega istotnej zmianie. Nie oznacza to końca europejskiego wsparcia dla samorządów, lecz jego transformację. Trzeba zacząć myśleć o funduszach unijnych w nowy sposób.

Udziały w podatku PIT mieszkańców to ważny dochód samorządu. Tymczasem wielu młodych ludzi z wysokimi zarobkami zaczyna płacić podatki w gminach ościennych, mimo że nadal funkcjonują w mieście. To oblicze suburbanizacji stanowi coraz większe wyzwanie dla samorządów.