Co się zmieni w rachunkowości

Nowe przepisy dotyczące rachunkowości zobowiązują kierowników jednostek budżetowych do zmiany zasad rachunkowości w zakresie budżetu środków europejskich.

Wymaga tego nowe rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które weszło w życie 31 lipca.

Warto pamiętać, że do ewidencji zdarzeń w roku obrotowym 2010, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie z 28 lipca 2006 r. m.in. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości (Dz.U. nr 142, poz. 1020 z późn. zm.).

Wyjątkiem są zdarzenia dotyczące budżetu środków unijnych. Zmian w tym zakresie trzeba dokonać do 31 października 2010 r. Należy jednak pamiętać, że do dnia zakończenia i rozliczenia programów i projektów, o których mowa w art. 112 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, jednostki mogą stosować dotychczasowe przepisy. Dotyczy to m.in. realizacji programów finansowanych z udziałem środków przedakcesyjnych oraz środków programu Środki Przejściowe. W tym przypadku należy jedynie odpowiednio dostosować numerację kont.

Regulacje dotyczące nowego rozporządzenia w zakresie rachunkowości zostały dostosowane do rozwiązań systemowych obowiązujących od 1 stycznia 2010 r. w zakresie systemu przepływów środków europejskich określonych w ustawie o finansach publicznych.

Należy więc zwrócić uwagę, że zgodnie z nowym rozporządzeniem z 5 lipca 2010 r. państwowe jednostki budżetowe muszą ujmować w księgach rachunkowych:

● podatkowe i niepodatkowe dochody budżetu państwa i wydatki budżetu państwa faktycznie (kasowo) zrealizowane na rachunkach bankowych dochodów lub wydatków budżetowych w danym roku budżetowym, z uwzględnieniem okresu przejściowego określonego w odrębnych przepisach,

● wydatki budżetu środków europejskich faktycznie (kasowo) zrealizowane lub zrealizowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie zleceń płatności w danym roku budżetowym.

Wcześniej kwestia ta nie była uregulowana przepisami rozporządzenia.

Z kolei w celu ułatwienia sporządzania sprawozdania miesięcznego i rocznego sprawozdania z wykonania planu wydatków budżetu środków europejskich (RB-28UE), plany kont jednostek budżetowych zostały rozszerzone o dodatkowe pozycje.

Przykładowo nowymi kontami są: 138 - Rachunek środków europejskich i 227 - Rozliczenie wydatków z budżetu środków europejskich. Powyżej zostały przedstawiony przykład zmian w planach kont. Regulator wprowadził ich znacznie więcej, np. w planie kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych został rozszerzony katalog kont kosztów w zespole nr 4.

Rozporządzenie z 5 lipca 2010 r. dotyczące zasad rachunkowości zawiera również nowe regulacje w zakresie ustalania zakładowego planu kont. Pojawiła się m.in. zasada, że konta wskazane w planach kont ujętych w załącznikach do rozporządzenia mogą być dzielone na dwa lub więcej kont syntetycznych.

Z kolei zakładowy plan kont powinien zapewniać ewidencję wykonania budżetu w układzie zadaniowym, a operacje dotyczące wykonania budżetu w układzie zadaniowym mogą być ewidencjonowane na kontach, na których ujmowane są operacje według podziałek klasyfikacji budżetowej. Jednak w tym przypadku zasada ta będzie miała zastosowanie od 1 stycznia 2012 r. Warto podkreślić, że jest to związane z trwającymi obecnie pracami nad stworzeniem systemu rachunkowości dla budżetu w układzie zadaniowym, który zacznie obowiązywać od 2013 roku jako budżet równoległy do tradycyjnego (obecnego modelu).

Nowe rozporządzenie pozwala, aby plan kont dla budżetu państwa był uzupełniony o dodatkowe konta.

Warto też zwrócić uwagę na zmiany w zakresie zasad ewidencji i rozliczenia działalności podstawowej. Dotychczasowe przepisy rozporządzenia 28 lipca 2006 r. zezwalało, aby:

● ponoszone koszty ujmowane były tylko na kontach zespołu 4 - Koszty według rodzajów i ich rozliczenie,

● ponoszone koszty ujmowane były zarówno na kontach zespołu 4 - Koszty według rodzajów i ich rozliczenie, jak i w zespole 5 - Koszty według typów działalności i ich rozliczenie z dalszym ich rozliczeniem na konta zespołu 6 - Produkty i 7 - Przychody i koszty ich uzyskania.

Zgodnie z przepisami wydanymi przez ministra 5 lipca 2010 r. możliwe jest również ewidencjonowanie ponoszonych kosztów działalności podstawowej tylko na kontach zespołu 5 - Koszty według typów działalności i ich rozliczenie, z odpowiednim wyodrębnieniem na kontach analitycznych kosztów w układzie rodzajowym.

Warto zwrócić też uwagę na par. 6 ust. 2 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont m.in. budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Daje on możliwość zmiany od przyszłego roku przez jednostki budżetowe zasad amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Nowe przepisy wprowadzają zasadę, zgodnie z którą odpisów umorzeniowych lub amortyzacyjnych dokonuje się według zasad przyjętych przez jednostkę zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.

Przy określeniu zasad umorzenia lub amortyzacji jednostka może jednak nadal przyjmować stawki określone w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych albo stawki określone przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego.

Dotychczas większość jednostek samorządu terytorialnego przy ustalaniu powyższych zasad stosowała stawki określone w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, co nie jest sprzeczne z nowymi regulacjami.

Przypomnijmy, że prawo bilansowe uzależnia okres i stawkę amortyzacji od okresu ekonomicznej użyteczności.

Warto też zwrócić uwagę na kolejny przepis par. 6 ust. 3 nowego rozporządzenia. Zgodnie z jego regulacjami przez spisanie w koszty mogą być umarzane:

● książki i inne zbiory biblioteczne,

● środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach i placówkach oświatowych,

● odzież i umundurowanie,

● dywany i meble,

● inwentarz żywy,

● pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (wartość ta wynosi 3500 zł), dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100 proc. ich wartości, w momencie oddania do używania.

Różnica w stosunku do dotychczasowego przepisu polega na zamianie sformułowania "umarza się" na "mogą być umarzane", co oznacza, że nie jest to obligatoryjne.

Przepisy, które trzeba będzie stosować od 2011 roku, dopuszczają więc możliwość stopniowego umarzania wymienionych wyżej środków trwałych. Wybór metody umarzania w tym przypadku zależy od kierownika jednostki i powinien być określony w zasady rachunkowości.

● plan kont dla budżetu państwa,

● plan kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,

● plan kont dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

● plan kont dla placówek.

Zamieszczone są one w załącznikach nr 1 - 4 do rozporządzenia z 5 lipca 2010 r. i stanowią podstawę do opracowania zakładowych planów kont.

ma służyć do ewidencji operacji pieniężnych dokonywanych na pomocniczym rachunku bankowym. Rachunek ten mogą otwierać państwowe jednostki budżetowe w Banku Gospodarstwa Krajowego. Na to konto mogą być przelewane środki przeznaczone m.in. na sfinansowanie płatności dotyczących umów-zleceń, kosztów delegacji, płatności walutowych, a także środków pieniężnych przeznaczonych na współfinansowanie. Ewidencja szczegółowa do konta 138 jest prowadzona w szczegółowości planu finansowego i powinna zapewnić m.in. możliwość ustalenia stanu poszczególnych środków pieniężnych wg źródeł ich pochodzenia.

pomoże w ewidencji i rozliczeniach środków europejskich. Na tym koncie po stronie Ma ewidencjonowane są m.in.:

● wpływ środków europejskich otrzymanych na pokrycie wydatków w związku z realizacją programów i projektów finansowanych z tych środków, w korespondencji z kontem 138 - Rachunek środków europejskich,

● przeksięgowanie kwoty uregulowanego zobowiązania wobec wykonawcy (odbiorcy) na podstawie informacji z Banku Gospodarstwa Krajowego o dokonaniu płatności na rachunek wykonawcy (odbiorcy), w korespondencji z kontami zespołu 2 (Rozrachunki i rozliczenia),

● wartość płatności dokonanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz beneficjentów z tytułu wydatków ujętych w planach finansowych tych instytucji, w korespondencji z kontem 224 - Rozliczenie dotacji budżetowych oraz budżetu środków europejskich (w instytucji koordynującej, zarządzającej lub pośredniczącej).

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. nr 142, poz. 1020 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz 861).