Czy osoba represjonowana poza granicami Polski również ma prawo otrzymać odszkodowanie

Czytelniczka była represjonowana przez służby specjalne byłego ZSRR za to, że w czasie II wojny światowej należała do struktur AK. Została aresztowana w 1948 roku na terenie obecnej Ukrainy należącej wówczas do Związku Radzieckiego. Następnie skazano ją na siedem lat zesłania na Syberię.

- Czy należy mi się odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu represji, której dopuściły się władze sowieckie - pyta pani Stanisława z Łodzi.

Tak, ma pani prawo do odszkodowania. Ostatnio potwierdził uprawnienia osób represjonowanych wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 2009 r. w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I KZP 20/09). Sąd stwierdził, że przepisy ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydawanych wobec osób represjonowanych za działalność niepodległościową nie zawiera kryterium miejsca tej działalności. Nie jest to warunek przyznania prawa do odszkodowania lub zadośćuczynienia osobom represjonowanym przez radzieckie organy ścigania oraz organy pozasądowe. Represje podejmowane przez organy ścigania po 5 lutego 1946 roku na terytorium Polski w granicach Traktatu Ryskiego (poza obecnymi granicami Polski, które stały się częścią ZSRR) wynikały z wcześniejszego prowadzenia przez Polaków na tym terenie działalności niepodległościowej.

Warto zaznaczyć przy tym, że ambasada polska w Kiszyniowie ogłosiła komunikat, że w związku z ustawą z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o uznawaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych dotychczasowy przepis dotyczący możliwości składania żądań o odszkodowania i zadośćuczynienia jedynie do 18 listopada 2008 r. został zastąpiony uregulowaniem, które nie ogranicza terminu korzystania z tego uprawnienia. Jednak w związku z koniecznością zastosowania w tym przypadku przepisów prawa cywilnego roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie przedawni się 19 listopada 2017 r.

Katarzyna Żaczkiewicz

Podstawa prawna

Art. 8 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o uznawaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2009 nr 14, poz. 74).