Kurator będzie miał prawo sprawdzić, czy podopieczny pił alkohol

Od 1 stycznia 2012 r. zmieniła się ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich. Zostały dodane do niej przepisy, które po raz pierwszy pozwalają kuratorom sądowym zobowiązać podejrzanych nieletnich do przebadania się na obecność w organizmie alkoholu lub innego środka odurzającego. Jednak nowe uprawnienia kuratorów do badania nieletnich alkomatami i narkotesterami nie mogły być realizowane przez kilka miesięcy z powodu braku przepisów wykonawczych. Dopiero 8 maja br. weszło życie rozporządzenie określające warunki i sposób przeprowadzania badań, procedury ich dokumentowania oraz sposobu weryfikacji wyników testów.

Dodatkowe uprawnienia

Zobowiązanie nieletniego do poddania się badaniom na obecność alkoholu lub narkotyków nie może mieć w żadnym wypadku charakteru presji fizycznej. Nie oznacza to jednak, że uchylanie się od nieinwazyjnych testów pozostaje bez konsekwencji. Nowe przepisy wprowadzają pewne domniemanie, które polega na tym, że nieletniego odmawiającego poddania się badaniu z mocy prawa uznaje się za osobę uchylającą się od nadzoru kuratora. W takiej sytuacji, jak również w razie przeprowadzenia badań i stwierdzenia obecności używki, kurator jest uprawniony do złożenia wniosku do sądu rodzinnego o zmianę środka wychowawczego.

Testy na obecność alkoholu lub innych środków odurzających w organizmie polegają na badaniu wydychanego powietrza, śliny lub krwi. Badanie w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie nieletniego kurator sądowy przeprowadza w sposób nieinwazyjny za pomocą alkomatu. Jeśli wynik jest pozytywny, test trzeba powtórzyć co najmniej jeden raz. Takie badanie musi zostać zawsze przeprowadzone w obecności rodzica lub opiekuna. Jeżeli zapewnienie ich obecności byłoby w danym przypadku niemożliwe, powinno się to odbywać w miarę możliwości w obecności nauczyciela, przedstawiciela powiatowego centrum pomocy rodzinie lub przedstawiciela odpowiedniej organizacji społecznej. Wtedy o poddaniu nieletniego badaniu i jego wynikach kurator sądowy niezwłocznie zawiadamia jego rodzica lub opiekuna. Z przebiegu czynności kurator niezwłocznie musi sporządzić protokół. Należy w nim przede wszystkim opisać objawy lub okoliczności uzasadniające przeprowadzenie badania, jego wynik, wskazać osoby obecne przy badaniu oraz zamieścić adnotację o dacie i sposobie zawiadomienia rodzica lub opiekuna o nim. Protokół podpisują osoby obecne przy badaniu.

Kontrola wyników

Na podobnych zasadach odbywa się kontrola podopiecznego pod kątem zażywania narkotyków. Polega ona na badaniu śliny poprzez nieinwazyjne jej pobranie od nieletniego i umieszczeniu próbki w urządzeniu do oznaczania środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Nieletni, u którego przeprowadzono badania, może dodatkowo zażądać ich weryfikacji poprzez badanie krwi. Prawo do zgłoszenia takich zastrzeżeń mają również rodzice i opiekun podopiecznego. Żądanie należy zgłosić kuratorowi sądowemu bezpośrednio po zawiadomieniu o wynikach badania, nie później niż 24 godziny po zakończeniu badania.

Tego rodzaju sprawdzeń dokonują wyspecjalizowane podmioty medyczne. Krew pobiera lekarz, pielęgniarka lub inna uprawniona osoba wykonująca zawód medyczny w podmiocie leczniczym. Krew pobiera się w obecności kuratora sądowego. Następnie placówka przekazuje protokół z wynikami badań kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej właściwego sądu rejonowego.

Postępowania stosowane przez sąd

● udzielić upomnienia,

● zobowiązać do określonego postępowania (np. naprawienia wyrządzonej szkody, wykonania określonych prac),

● ustanowić nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekuna,

● ustanowić nadzór organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego

● zastosować nadzór kuratora,

● skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym,

● orzec zakaz prowadzenia pojazdów,

● orzec przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego,

● orzec umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej,

● orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 16 ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. nr 191, poz. 1134).

Par. 1 - 9 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 10 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania badań na obecność alkoholu lub innego środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia w organizmie nieletniego (Dz.U. poz. 468).