Większe uprawnienia kuratora w kontrolowaniu nieletnich

Od 1 stycznia 2012 r. będzie obowiązywała zmieniona procedura postępowania w sprawach nieletnich. Z powodu rosnącej liczby spraw sądowych dotyczących nieletnich oraz z uwagi na potrzebę wzmocnienia nad nimi nadzoru ustawodawca zdecydował się precyzyjnie określić prawa i obowiązki kuratorów sądowych w tym zakresie.

Obowiązki kuratora

Ustawa określa zakres działania kuratora sądowego: ma on organizować i prowadzić działania mające na celu pomoc nieletniemu w zmianie nagannych zachowań i postaw. W art. 70a par. 2 znalazł się katalog 16 przykładowych czynności, które będą należały do zadań kuratora. Jest to m.in. kontrolowanie zachowania nieletniego, odwiedzanie go w związku z wykonywanym nadzorem w miejscu zamieszkania lub szkole oraz udzielanie nieletniemu wszelkiej stosownej pomocy. W przepisie wskazano także czynności procesowe, jakie powinien podejmować kurator. W razie zaistnienia odpowiednich podstaw będzie on musiał np. składać wnioski o skierowanie nieletniego do zakładu poprawczego czy o nałożenie, zmianę lub uchylenie obowiązków wobec rodziców lub opiekuna nieletniego (np. naprawienie szkody wyrządzonej przez dziecko czy ścisłej współpracy ze szkołą). Kurator sądowy, na zarządzenie sędziego rodzinnego, będzie zobowiązany również do kontroli wykonania orzeczeń o zastosowaniu innych środków wychowawczych.

Badanie alkomatem

Od nowego roku kuratorzy zostaną również wyposażeni w możliwość zobowiązania nieletniego do przebadania na okoliczność obecności w organizmie alkoholu lub innego środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurzenia.

Co ważne, nieletni, którzy nie będą chcieli poddać się badaniu, będą uznawani za osoby uchylające się od nadzoru. W razie stwierdzenia, że dziecko jest pod wpływem alkoholu lub narkotyków, kurator będzie mógł złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zmianę środka wychowawczego.

Dodatkowe uprawnienia mają być odpowiedzią na coraz powszechniejsze spożywanie alkoholu lub używanie środków używania środków odurzających przez młodzież. Zdaniem ustawodawcy zawsze powinno to spotkać się z natychmiastową, stanowczą reakcją odpowiednich organów.

Nowy art. 90a będzie podstawą prawną do umieszczania nieletnich w hostelach. Przepisy z jednej strony wypełniają istniejącą lukę prawną w tym zakresie, zaś z drugiej strony określają niezbędne wymogi do objęcia nieletniego grupą hostelową. Nowatorskim rozwiązaniem jest możliwość tworzenia tzw. hosteli społecznych przez stowarzyszenia, fundacje lub inne organizacje społeczne, których celem działania jest pomoc w readaptacji społecznej nieletnich.

Policyjne izby dziecka

Zmienią się też przepisy dotyczące umieszczania nieletnich w policyjnej izbie dziecka. Będzie to możliwe również na czas uzasadnionej przerwy w konwoju (lecz nie dłużej niż na 24 godziny). Policja będzie mogła to robić bez zarządzenia sądu rodzinnego i będzie musiała jedynie go o tym fakcie zawiadomić.

Gdy sąd uzna takie zatrzymanie za nieuzasadnione, wyda zarządzenie o konieczności niezwłocznego zwolnienia nieletniego. Nieletni trafi do policyjnej izby dziecka również na polecenie sądu na czas niezbędny do wykonania czynności nieprzekraczający 48 godzin.

Wchodzące w życie zmiany pozwolą umieszczać nieletnich w policyjnej izbie dziecka w innych sytuacjach niż wynikające z art. 40 ustawy. Na podstawie tego przepisu jest to teraz możliwe, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że nieletni popełnił czyn karalny, a zachodzi uzasadniona obawa, że ukryje się on, zatrze ślady tego czynu lub nie będzie można ustalić jego tożsamości.

● upomnienie,

● naprawienie wyrządzonej szkody,

● wykonanie określonych prac na rzecz pokrzywdzonego,

● przeproszenie pokrzywdzonego,

● zobowiązanie do podjęcia nauki lub pracy,

● uczestnictwo w odpowiednich zajęciach terapeutycznych lub zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Art. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. z 2011 r. nr 191, poz. 1134).