Jak będą odpowiadać osoby zakłócające porządek na Euro 2012

Podstawowym zadaniem organizatorów turnieju Euro 2012 jest zapewnienie bezpieczeństwa kibiców i drużyn piłkarskich biorących udział w rozgrywkach. Ważnym narzędziem, które będzie odstraszać od zakłócania porządku podczas mistrzostw, są nowe regulacje prawne dotyczące organizacji meczów piłkarskich. Wchodzące w życie w trzech etapach (12 listopada 2011 r., 1 stycznia 2012 r. i 13 stycznia 2012 r.) znowelizowane przepisy o bezpieczeństwie imprez masowych zdecydowanie zaostrzają odpowiedzialność prawną pseudokibiców za zakłócanie przebiegu meczów piłkarskich i wprowadzają nowe rozwiązania, które mają służyć szybkiemu karaniu ich za popełnione czyny. Przyłapani na gorącym uczynku chuligani będą skazywani w ciągu kilku, kilkunastu godzin w sądach stadionowych i to niezależnie od tego, czy mają obywatelstwo polskie, czy przyjechali do naszego kraju jako turyści.

Kontrola uczestników

Organizatorzy meczów mogą prowadzić bardziej szczegółową kontrolę w celu wyeliminowania osób, które mogą zagrozić bezpieczeństwu takiej imprezy. W przypadku gdy stadionowa służba porządkowa znajdzie w bagażu lub ubraniu kibica przedmioty, których posiadanie lub wnoszenie na stadion jest zabronione, nie wpuści takiej osoby na teren imprezy lub usunie ją stamtąd. Podobna procedura obowiązuje w przypadku zachowania się, które jest niezgodne z regulaminem imprezy lub regulaminem obiektu (terenu).

Usunąć z terenu spotkania piłkarskiego można również każdego, kto swoim zachowaniem zakłóca porządek publiczny. Przedtem należy go najpierw wezwać do dobrowolnego opuszczenia miejsca przeprowadzania imprezy masowej. Jeżeli wykona on polecenie samodzielnie, przedstawiciel służby porządkowej musi odprowadzić tę osobę aż do granicy obiektu lub terenu, na którym odbywa się impreza masowa. [Przykład 1]

Nowe przepisy wprowadziły również wiele dodatkowych kar za zachowania, które mogą zakłócić porządek podczas meczu lub zagrozić jego bezpieczeństwu. W ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych pojawił się m.in. nowy art. 57a. Zgodnie z nim wykroczenia będzie dopuszczał się każdy, kto w miejscu i w czasie trwania masowej imprezy sportowej (m.in. meczów piłki nożnej) używa elementu odzieży lub przedmiotu w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia jego rozpoznania. Kibice będą więc podlegali odpowiedzialności za zasłanianie twarzy szalikami, kapturami czy maskami. Decydujący się na wymierzenie kary sąd będzie musiał jednak udowodnić obwinionemu, że robił to po to, by służby porządkowe lub policja nie mogły ustalić jego tożsamości (np. na podstawie nagrań z monitoringu wizyjnego). Art. 57a przewiduje, że za ukrywanie twarzy grozi kara ograniczenia wolności albo grzywna nie niższa niż 2 tys. zł.

Grzywna za murawę

Nawet emocje związane z udziałem w meczach mistrzostw Euro 2012 nie mogą teraz usprawiedliwiać nieuprawnionego wejścia kibiców na murawę boiska, np. w celu zdobycia autografu czy zrobienia sobie pamiątkowego zdjęcia. Przestępstwem zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności, a nawet rokiem pozbawienia wolności jest obecnie wdzieranie się w czasie trwania imprezy masowej na teren obiektu lub na teren, gdzie prowadzona będzie impreza. Taka sama odpowiedzialność grozi osobie, która wbrew żądaniu osoby uprawnionej (np. policjanta, przedstawiciela służby porządkowej, organizatora) miejsca takiego nie opuszcza. Jako wdzieranie się nie może jednak zostać potraktowane zwyczajne wejście na teren obiektu bez biletu. Karane jest przedostawanie się tam w miejscu niedozwolonym (np. przeskakiwanie przez ogrodzenie) czy z użyciem siły w stosunku do ochroniarzy.

Zakazane posiadanie noża

Zbliżające się mistrzostwa Euro 2012 skłoniły ustawodawcę do wprowadzenia także innych rozwiązań, które mają już na stałe poprawić bezpieczeństwo publiczne. Nowością jest pojawienie się w przepisach karnych nowego wykroczenia polegającego na posiadaniu noża, maczety lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu w miejscu publicznym (np. kastet, kij bejsbolowy). Przewiduje je dodany do kodeksu wykroczeń art. 50a. Wskazana w nim kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 3 tys. zł może zostać wymierzona jednak tylko w sytuacji, gdy okoliczności zatrzymania sprawcy wskażą na zamiar użycia przedmiotu w celu popełnienia przestępstwa, takiego jak np. rozbój, udział w bójce czy wandalizm stadionowy. W przypadku kary za takie wykroczenie sąd musi zawsze orzekać dodatkowo o przepadku niebezpiecznego narzędzia. Nie jest przy tym ważne, jaka jest jego wartość i do kogo tak naprawdę należy.

Kara za fałszywy alarm

W kodeksie karnym pojawił się nowy typ przestępstwa polegający na fałszywym informowaniu służb porządkowych o nieistniejącym zagrożeniu. Obowiązujący od 12 listopada 2011 r. art. 224a kodeksu karnego ma pozwolić na skazanie nawet na 8 lat więzienia każdego, kto fałszywym alarmem zaangażuje do akcji ratowniczej funkcjonariuszy policji, strażaków czy pogotowie ratunkowe. Nie chodzi tutaj wyłącznie o działania na ogromną skalę, gdy miałoby dojść np. do odwołania meczu otwarcia Euro 2012 w Warszawie. Pod nowy paragraf mogą teraz zostać zakwalifikowane także przypadki doprowadzenia do nieodbycia się rozprawy sądowej albo egzaminu na uczelni wyższej. Wcześniej obowiązujące sankcje za tego rodzaju wybryki były co najmniej nieadekwatne do powstałych szkód. Były z reguły kwalifikowane jako wykroczenie, za które groziło do 30 dni aresztu, miesiąca ograniczenia wolności lub do 1,5 tys. zł grzywny.

Surowiej są obecnie traktowani także wandale niszczący mienie publiczne. Zabieranie, niszczenie, uszkadzanie lub czynienie niezdatnym do użytku elementów wchodzących w skład sieci przesyłowej albo linii kolejowej, tramwajowej, trolejbusowej lub linii metra jest dzisiaj przestępstwem, za które grozi nawet 8 lat więzienia (art. 254a kodeksu karnego). [Przykład 2] ]

Szybsza procedura karna

W ustawach pojawiły się nie tylko nowe przestępstwa i wykroczenia umożliwiające nałożenie dodatkowych kar na kibiców, lecz także dodatkowa procedura umożliwiająca ich szybsze skazywanie. Do procedury karnej została wprowadzona instytucja sądów odmiejscowionych. Ma ona znacznie przyspieszyć karanie stadionowych chuliganów przed sądami 24-godzinnymi. [Przykład 3]

Pseudokibic zatrzymany na gorącym uczynku w związku z popełnieniem czynu zabronionego, który można osądzić w trybie przyspieszonym, nie będzie musiał zostać przetransportowany do sądu na rozprawę. Po ujęciu przez policję będzie umieszczony w specjalnie przygotowanych izbach na terenie stadionu. Sądy odmiejscowione mogą rozpoznawać sprawy o przestępstwa podlegające rozpoznaniu w trybie uproszczonym (czyli takie, w których było prowadzone dochodzenie). Warunkiem, który pozwala na zastosowanie tego trybu, jest ujęcie sprawcy na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa. Taki podejrzany musi zostać zatrzymany oraz w ciągu 48 godzin doprowadzony przez policję i przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym. Od przymusowego doprowadzenia można odstąpić, jeżeli ma on zagwarantowaną możliwość uczestniczenia we wszystkich czynnościach sądowych, w których ma on prawo uczestniczyć.

Kary dla pseudokibiców

Kara ograniczenia wolności albo grzywny będzie mogła zostać nałożona na każdego, kto:

● nie wykona polecenia wydanego przez policję lub Żandarmerię Wojskową, w miejscu i w czasie trwania meczu,

● będzie zakrywał twarz w celu uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia rozpoznania osoby

● nie wykona polecenia porządkowego, wydanego na podstawie przepisów lub regulaminu stadionowego przez służby porządkowe lub służby informacyjne,

● będzie przebywał w czasie trwania meczu w miejscu nieprzeznaczonym dla publiczności,

● nie opuści sektora, w którym kibic nie może przebywać, mimo wezwania osoby uprawnionej,

● bezprawnie wniesie lub będzie posiadał na terenie stadionu napoje alkoholowe.

PRZYKŁADY

1 Czy stadionowa służba porządkowa może mnie przeszukać przed wejściem na mecz

Członkowie służb porządkowych mają wiele uprawnień, począwszy od możliwości legitymowania uczestników imprezy masowej do przeszukania ich odzieży i bagażu. Przepisy pozwalają na wyposażenie ich nawet w środki przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek lub ręcznych miotaczy gazu. Służby stadionowe mają prawo zażądać od danej osoby okazania ważnego biletu lub innego dokumentu uprawniającego ją do przebywania na danej imprezie, a w przypadku meczu piłki nożnej mogą dodatkowo porównać dane umieszczone na bilecie z dokumentem potwierdzającym tożsamość kontrolowanej osoby oraz sprawdzić, czy w stosunku do kibica nie został wcześniej wydany zakaz stadionowy.

W przypadku przeglądania odzieży sprawdzenie musi zostać dokonane przez członka służby stadionowej tej samej płci co osoba kontrolowana.

2 Kto odpowie za szkody powstałe podczas spotkań rozgrywanych na Euro 2012

Organizator imprezy masowej odpowiada za szkody wyrządzone osobom w niej uczestniczącym. Trudności, jakie mogłoby spowodować dochodzenie rekompensat za szkody poniesione w czasie wielotysięcznych zgromadzeń, spowodowały, że ustawodawca zdecydował się na nałożenie na organizatorów odpłatnych imprez masowych obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Sprawę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej organizatorów imprez masowych reguluje rozporządzenie ministra finansów z 11 marca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 54, poz. 323). Przewiduje ono, że ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna organizatorów imprez masowych, na które wstęp jest odpłatny, za szkody wyrządzone w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej, w następstwie działania lub zaniechania ubezpieczonego, osobom w nich uczestniczącym. W razie, gdy kibic dozna szkód wyrządzonych przez stadionowych chuliganów, będzie mógł zgłosić się po odszkodowanie do organizatora. Ten przekaże sprawę dalej.

3 Jak będzie wyglądała kontrola przestrzegania zakazów stadionowych

Sądy mogą teraz nakazać nałożenie pseudokibicowi elektronicznej bransoletki, która będzie informowała o miejscu jego przebywania podczas wybranych spotkań piłkarskich. Pozwala to stwierdzić, czy sprawca przestrzega orzeczonego wobec niego środka karnego. W wypadku niezastosowania się przez chuligana do tego obowiązku specjalna sygnalizacja pozwala na szybkie podjęcie kroków przeciwdziałających ewentualnemu przedostaniu się przez niego na miejsce odbywania się imprezy, a następnie pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za naruszenie zakazu. Pseudokibic poddany dozorowi elektronicznemu musi być zawsze z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomiony o terminach imprez masowych, w czasie których ma on obowiązek przebywać w domu. Dotychczas zakaz stadionowy był związany zawsze z obowiązkiem osobistego stawiennictwa w jednostce policji.

Euro 2012 - Jeszcze 18 dni

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. nr 217, poz. 1280).