Wyrok sądu polubownego

Zgodnie z art. 142 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze - zapis na sąd polubowny dokonany przez upadłego traci moc z dniem ogłoszenia upadłości, a toczące się postępowania ulegają umorzeniu. Utrata mocy takiego zapisu oznacza niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania przed sądem polubownym. Przepis nie rozstrzyga jednak, czy umorzeniu podlegają także postępowania przed sądem powszechnym, w tym ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego. Niektóre sądy interpretują go jako nakaz umorzenia wszelkich, bez wyjątku, postępowań sądowych oraz administracyjnych z udziałem upadłego, który tego zapisu dokonał. Takie stanowisko nie jest jednak trafne. Wyrok sądu polubownego wydany przed ogłoszeniem upadłości jest bowiem skuteczny. Utrata mocy zapisu na taki sąd powoduje umorzenie postępowania, ale jeszcze toczącego się z udziałem upadłego przed sądem polubownym. Nie można powołać się na utratę mocy przez zapis na sąd polubowny z art. 142, skoro do ogłoszenia upadłości doszło już po wydaniu wyroku przez sąd arbitrażowy. Za tym stanowiskiem przemawiają także względy praktyczne. Umorzenie postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego pozbawiłoby stronę możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku przez sąd państwowy. Wprowadziłoby też stan niepewności co do skuteczności tego wyroku. Inną sprawą jest, czy jeśli dojdzie do uchylenia wyroku sądu arbitrażowego, to wówczas nadal będzie on kompetentny do rozstrzygnięcia sporu, czy też ponowne postępowanie przed tym sądem należy umorzyć. Skarga o uchylenie wyroku powinna jednak być rozpoznana.

Piotr Trocha

radca prawny, Europejskie Centrum Konsultacji Prawnych

Art. 142 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, (Dz.U. 2003 r. nr 60, poz. 535 z późn. zm.).

Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 23 września 2009 r. I CSK 121/2009, Biuletyn Sądu Najwyższego 2009/12, OSNC 2010/4.