Czy można się domagać od wspólnika spółki jawnej naprawienia szkody

@RY1@i02/2011/225/i02.2011.225.21500060a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat

Prawa i obowiązki wspólnika prowadzącego sprawy spółki jawnej ocenia się w stosunku między nim a podmiotem według przepisów o zleceniu (tj. art. 734 - 751 kodeksu cywilnego.). Zgodnie zaś z art. 734 k.c. przez umowę-zlecenia przyjmujący je zobowiązuje się dokonać określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy. Z uwagi natomiast na to, iż prowadzenie spraw spółki obejmuje wyłącznie czynności organizacyjne, a nie prawne, o których traktuje art. 734 i nast. k.c., wymienione przepisy o zleceniu stosuje się nie wprost, ale (z mocy art. 750 k.c.) jedynie odpowiednio, czyli z modyfikacjami wynikającymi z kodeksu spółek handlowych.

Inaczej jest, gdy prowadzący sprawy spółki przekracza swoje uprawnienia bądź gdy działa w imieniu spółki bez umocowania. Wtedy odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (tj. art. 752 - 757 k.c.). Omawiana aktywność powoduje wówczas obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a gdyby taka ewentualność była wykluczona - naprawienia szkody. Zwrotu nakładów można się domagać tylko w sytuacji, w której nie grozi to uszkodzeniem rzeczy.

Osoby działające z przekroczeniem granic upoważnienia to m.in. takie, którym wspólnicy odebrali prawo prowadzenia spraw spółki, wobec których zgłoszono sprzeciw przy dokonywaniu przez nich czynności zwykłych albo gdy realizują te przekraczające zakres zwykłych bez zgody pozostałych uczestników spółki (w przypadku reprezentacji chodzi o wspólników, którym to prawo ujęto). Bez względu jednak na formę działania, osoby te zawsze muszą mieć na względzie korzyść tego, kogo sprawy prowadzą i jego prawdopodobną wolę, a nadto zobowiązane są wykazać się należytą starannością.

Z mocy art. 103 k.c. istnieje możliwość potwierdzenia dokonanej czynności prawnej.

Sąd Najwyższy w wyroku z 11 stycznia 2006 r. (III CK 328/05) uznał, że "każdy ze wspólników spółki jawnej ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Jeśli podejmuje pieniądze ze środków należących do podmiotu, którego jest wspólnikiem, ma obowiązek się z nich rozliczyć i wykazać, że przeznaczył je na cele spółki".

W zależności zatem od tego, jaki skutek wywoła zachowanie pozbawionego prawa prowadzenia spraw spółki wspólnika, będzie można żądać od niego albo przywrócenia stanu poprzedniego, albo - gdyby nie było to możliwe - zapłaty odpowiedniego odszkodowania.

Art. 45 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Art. 103, 734 - 751 oraz 752 - 757 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).