Stare przywileje dotyczące dywidendy pozostają w mocy

Zarówno aktualnie obowiązująca ustawa regulująca poruszoną przez czytelnika problematykę, tj. kodeks spółek handlowych (dalej k.s.h.), jak i uprzednio obowiązujący kodeks handlowy uchylony 25 września 2003 r., dopuszczają różnorodne możliwości uprzywilejowania, zarówno udziałów, jak i akcji spółki. Jedną z tych możliwości jest uprzywilejowanie udziałów w zakresie dywidendy. Obecnie obowiązujący kodeks spółek handlowych w art. 196, regulując możliwość takiego uprzywilejowania, ogranicza ją, jednocześnie stanowiąc, iż dywidenda uprzywilejowana nie może przekraczać dywidendy nieuprzywilejowanej o więcej niż połowę. Takiego ograniczenia nie przewidywał kodeks handlowy, co powoduje, iż niezmienione w tym zakresie umowy spółki zawarte przed wejściem w życie k.s.h. niejednokrotnie nadal obowiązują, przewidując uprzywilejowania co do dywidendy lub co do prawa głosu wielokrotnie wyższe, aniżeli dopuszczają obecnie obowiązujące limity.

Odpowiedzi na pytanie czytelnika dostarczyć mogą przepisy przejściowe k.s.h., a dokładniej art. 613 par. 1 k.s.h. Przepis ten stanowi, iż uprawnienia wspólników i akcjonariuszy spółek handlowych nabyte przed dniem 1 stycznia 2001 r., tj. przed wejściem w życie k.s.h., pozostają w mocy. Oznacza to, że jeżeli wspólnik na mocy postanowienia umowy spółki zawartej w 1997 roku uzyskał uprawnienie do dywidendy uprzywilejowanej w wysokości trzykrotności dywidendy nieuprzywilejowanej, uprawnienie to po wejściu w życie k.s.h. jest nadal ważne i wiąże wspólników spółki. Trzeba przy tym zaznaczyć, że do uprawnień tego typu nie znajdzie zastosowania obowiązek dostosowawczy określony w art. 623 par. 1 k.s.h., zgodnie z którym spółki powinny w terminie trzech lat od dnia wejścia w życie k.s.h. dostosować do niego postanowienia swoich umów (art. 623 par. 2 k.s.h.).

Na tle przepisów przejściowych k.s.h. otwarte pozostaje pytanie o ważność uprzywilejowania co do dywidendy w sytuacji, gdy pod rządami nowej ustawy dokonano czynności zbycia uprzywilejowanych udziałów. Biorąc pod uwagę dotychczasowe stanowisko doktryny prawa, jak również judykatury, przyjąć należy, iż w przypadku rozporządzenia uprzywilejowanymi udziałami z chwilą rozporządzenia powinno dokonać się ich konwersji do zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem limitu uprzywilejowania. Oznacza to, że gdyby udziały uprzywilejowane co do dywidendy, w wymiarze o którym wspomina czytelnik, zostały zbyte po wejściu w życie k.s.h., wówczas dotychczasowe uprzywilejowanie podlega redukcji do maksymalnego stanu uprzywilejowania dopuszczalnego przez k.s.h. Wniosek taki można wyprowadzić z treści art. 613 par. 3 k.s.h.