Minister chce ustawami wstrzymać wykonanie umów o opcje walutowe

Dziś rząd zajmie się projektami ustawy, które mają pomóc firmom, ponoszącym gigantyczne straty w wyniku zamykania transakcji opcyjnych.

Resort gospodarki przygotował trzy warianty projektu ustawy o zapobieżeniu społeczno-gospodarczym skutkom związanym z wprowadzeniem do obrotu gospodarczego tak zwanych opcji walutowych.

Wszystkie projekty dotyczą umów zawartych przez firmy inwestycyjne z przedsiębiorcami po 31 października 2007 r. Wszystkie tak samo określają asymetryczne umowy o opcje walutowe. Po to więc, żeby można było mówić o tego rodzaju kontraktach, potrzebne jest uwzględnienie w nim zarówno opcji sprzedaży, jak i kupna, gdzie nominał tych drugich jest większy od nominału pierwszych. Za inną krzywdzącą klienta praktykę uważa się asymetrycznie ukształtowane warunki wygasania praw i obowiązków stron. Kolejnym warunkiem uznania transakcji za nierównoprawną jest naruszenie przez firmę inwestycyjną (np. bank) obowiązku poinformowania przedsiębiorcy o ryzyku transakcji zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/39/ WE (mimo że dyrektywa ta, zwana MiFID, nie została jeszcze wprowadzona do polskiego systemu prawnego).

Pierwsza wersja proponowanej ustawy przewiduje, że z chwilą jej wejścia w życie zostałoby wstrzymane - z mocy prawa - wykonanie umów o opcje walutowe. W ciągu natomiast trzech miesięcy strony powinny wszcząć negocjacje zmierzające do zawarcia ugody. Miałoby to prowadzić do zmiany postanowień krzywdzących przedsiębiorców. A gdyby w ustawowym terminie nie doszło do ugody, przedsiębiorca mógłby w ciągu kolejnych 30 dni od umowy odstąpić. Wówczas kontrakt byłby uważany za niezawarty i strony byłyby zobowiązane wyłącznie do zwrotu kwot wypłaconych już w związku z realizacją umowy.

Drugi wariant zakłada możliwość odstąpienia przez przedsiębiorców od asymetrycznych umów opcyjnych.

W obu projektach założono możliwość zawieszenia wszczętych postępowań upadłościowych i przyjeto, że nie może być ogłoszona upadłość dłużnika z powodu transakcji opcyjnych.

Trzecia, najzwięźlejsza wersja projektu jest najbardziej drastyczna. Przewiduje unieważnienie asymetrycznych umów o opcje walutowe z mocy tejże ustawy (art. 3 projektu).

Projekty mówią, że wobec przedsiębiorcy, który dąży do ugody z bankiem, nie może być ogłoszona upadłość. I jeśli nawet zostało wydane postanowienie o jej ogłoszeniu przed wejściem w życie tej specustawy, to do czasu zawarcia ugody lub wydania prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie asymetrycznej umowy opcyjnej postępowanie upadłościowe ulega zawieszeniu. Należy się więc spodziewać, że dotyczy to również upadłości układowej.

Banki w znakomitej większości przypadków zawierały z przedsiębiorcami umowy ramowe. Zgodnie z powszechnie używanym wzorem stosuje się je do wszystkich transakcji banku z klientem. I to bez względu na to, czy zostały zawarte przed czy po podpisaniu umowy ramowej. Tymczasem prawo upadłościowe i naprawcze zawiera bowiem art. 85. Do tej pory nikt nie zwracał uwagi na ten dość zawiły przepis, ponieważ nie było problemu układów w upadłości z powodu transakcji opcyjnych. Niemniej w myśl tego przepisu prawa banków przewyższają uprawnienia wszystkich innych wierzycieli upadającego w układzie. Co gorsza, przepis ten czyni procedurę układu w upadłości bez- użyteczną dla przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 85 p.u. i n. banki nie muszą i nawet nie mogą brać udziału w układzie, przy umowie ramowej, jeżeli jej przedmiotem są terminowe operacje finansowe. Co więcej, syndykowi nie przysługuje uprawnienie do odstąpienia od umowy ramowej, jeżeli jej rozwiązanie powodowałoby rozwiązanie umów szczegółowych nią objętych. W tej sytuacji, gdyby zrujnowany przez transakcje opcyjnie przedsiębiorca zawarł układ z innymi wierzycielami, to i tak nic by nie zyskał, ponieważ z bankiem, czyli głównym wierzycielem musiałby negocjować w innej procedurze.