Reprezentować spółkę można nawet z drugiego końca świata

Czasowa niemożność prowadzenia spraw spółki przy istniejących organach nie uzasadnia powołania kuratora. Powołanie kuratora może mieć miejsce, gdy rzeczywiście w osobie prawnej brak jest organu powołanego do realizacji funkcji prowadzenia spraw.

G.R. złożył wniosek o ustanowienie kuratora dla łódzkiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd rejonowy oddalił wniosek. Ustalił, że wspólnikami spółki są R.A. i G.R. Członkami zarządu spółki są R.A. (prezes), T.S. (wiceprezes). Natomiast G.R. został odwołany z pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu. Następnie została wydana decyzja o zobowiązaniu T.S. i R.A. do opuszczenia terytorium Polski. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 42 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c.), jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. W tej sprawie w składzie zarządu znajdują się dwie osoby - R.A. i T.S., które zgodnie ze statutem jako członkowie zarządu mogą reprezentować spółkę samodzielnie. W ocenie sądu, skoro osoby te są w dalszym ciągu członkami zarządu spółki, to są uprawnione do jej reprezentacji. Natomiast art. 42 k.c. ma zastosowanie w sytuacji, gdy w spółce brak jest organów, które mogą prowadzić sprawy spółki. Wnioskodawca złożył apelację.

Sąd okręgowy uznał, że jest ona niezasadna. W sprawie nie ma bowiem podstaw do ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 k.c. W przepisie tym mowa jest o niemożliwości prowadzenia spraw z powodu braku powołanych do tego organów. Wobec tego zaistniała czasowa niemożność prowadzenia spraw przy istniejących organach nie uzasadnia powołania kuratora. Powołanie kuratora bowiem może mieć miejsce, gdy rzeczywiście w osobie prawnej brak jest organu powołanego do realizacji funkcji prowadzenia spraw. Brak taki wystąpi nie tylko wówczas, gdy organu w ogóle nie ma, ale również gdy jest on niekompletny (kadłubowy), co uniemożliwia funkcjonowanie osoby prawnej. Jeżeli więc z przepisów lub norm wewnętrznych osoby prawnej wynika, że skład organu jest sztywny, np. skład jest trzyosobowy, a jego liczba się zmniejszy - to mamy tu do czynienia z organem niepełnym, który należy uznać za organ nieistniejący i niemogący działać. Tylko wyraźna regulacja prawna może pozwolić na uznanie działania organów o niepełnym składzie (organie kadłubowym) za ważne. W statucie spółki postanowiono, że zarząd spółki składa się z jednej do trzech osób, powoływanych uchwałą zgromadzenia wspólników na okres czteroletniej kadencji łącznej. Natomiast w przypadku zarządu wieloosobowego - do dokonywania czynności prawnych i składania oświadczeń woli w imieniu spółki uprawniony jest każdy z członków zarządu samodzielnie. Wobec tego, skoro zarząd składa się z dwóch członków, to mieści się to w określonym przez statut zakresie. Fakt ewentualnego opuszczenia terytorium Polski przez członków zarządu spółki nie ma żadnego znaczenia dla jej reprezentacji.

z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt XIII Ga 586/13

Oprac. Ewa Maria Radlińska