Polska naruszyła prawo wspólnotowe

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych do 30 listopada 2008 r. istniały przepisy pozwalające na odliczenie od podatku składek zdrowotnych, ale wpłaconych tylko do polskiego systemu ubezpieczeń. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) uznał to 23 kwietnia 2009 r. za niezgodne z prawem UE. Od 1 grudnia 2008 r. przepisy w tym zakresie zostały zmienione. Podatnicy po raz pierwszy w rozliczeniu za 2008 rok mieli prawo uwzględnić zagraniczne składki ubezpieczeniowe – społeczne i zdrowotne.

Podatnik mieszkał i pracował w Niemczech, a następnie osiedlił się w Polsce, gdzie stale mieszka wraz z żoną od 2005 roku. Rüffler podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o PIT. Po zmianie miejsca zamieszkania U. Rüffler nie wykonywał w Polsce działalności zawodowej. W okresie, którego dotyczy sprawa, dochód U. Rüfflera obejmował dwa świadczenia rentowe z Niemiec – rentę zdrowotną i rentę zakładową. Oba świadczenia są wypłacane w Niemczech na rachunek bankowy U. Rüfflera. Tam są też pobierane należne składki, w tym na ubezpieczenie zdrowotne. Małżonkowie Rüffler mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Polski. Świadczenia te są udzielane w Polsce na koszt niemieckiego zakładu ubezpieczeń zdrowotnych.

Na podstawie art. 18 ust. 2 umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania renta zdrowotna wypłacana w Niemczech przez Landesversicherungsanstalt jest tam opodatkowana, natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 tej konwencji renta zakładowa wypłacana w Niemczech przez spółkę Volkswagen podlega opodatkowaniu wyłącznie w Polsce. W 2006 roku U. Rüffler zwrócił się do polskich organów podatkowych o obniżenie podatku dochodowego, któremu podlega w Polsce z tytułu renty zakładowej otrzymywanej w Niemczech, o płacone tam składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ podatkowy odmówił, uzasadniając, że art. 27b ustawy o PIT przewiduje możliwość obniżenia podatku dochodowego tylko o składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone zgodnie z polską ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tymczasem U. Rüffler nie płaci składek na ubezpieczenie zdrowotne w Polsce.

Trybunał wskazał, że powoływany przepis polskiej ustawy o PIT wprowadzał różnicę w traktowaniu podatników rezydentów w zależności od tego, czy składki na ubezpieczenie były zapłacone w ramach krajowego systemu obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych czy nie. Na podstawie takich przepisów prawo do obniżenia podatku, którego dotyczy sprawa przed sądem krajowym, przysługuje tylko podatnikom, których składki na ubezpieczenie zdrowotne są płacone w państwie członkowskim opodatkowania.

ETS zaznaczył, że przepisy będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym – w zakresie, w jakim uzależniały przyznanie ulgi podatkowej z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne od warunku, by składki te były płacone na rzecz polskiej instytucji ubezpieczeń zdrowotnych i prowadziły do odmowy przyznania tej ulgi podatnikom, którzy zapłacili składki na rzecz instytucji z innego państwa członkowskiego – działały na niekorzyść podatników, którzy tak jak U. Rüffler skorzystali ze swobody przemieszczania się i opuścili państwo członkowskie, gdzie wykonywali całość działalności zawodowej w celu osiedlenia się w Polsce. Ograniczenie takie może być z punktu widzenia prawa UE uzasadnione tylko wtedy, gdy jest oparte na obiektywnych względach niezwiązanych z obywatelstwem osób, których dotyczy, i jest proporcjonalne do uzasadnionego celu realizowanego przez prawo krajowe.