Paliwa z domieszkami metalicznymi muszą być znakowane

Przepisy art. 1 ust. 8 Dyrektywy 2009/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 kwietnia 2009 r., zmieniającej Dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do jakości benzyny i olejów napędowych, wprowadzające ograniczenie stosowania manganowego dodatku do bezołowiowych paliw (MMT) i wymagające znakowania paliw zawierających dodatki metaliczne są ważne i muszą być stosowane.

Spółka Afton, z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie, jest częścią grupy Afton Chemical, produkującej trikarbonylek (metylocyklopentadieno) manganowy, zwany MMT, i handlującej nim na skalę światową. Inkryminowana substancja jest metalicznym dodatkiem do paliw. Stosuje się ją, by podnieść liczbę oktanową bezołowiowych benzyn lub w celu ochrony gniazd zaworowych w pojazdach napędzanych paliwem zawierającym substytut ołowiu. Afton wniosła do sądu krajowego o zezwolenie na złożenie skargi, która spowodowałaby sądową kontrolę legalności (judicial review) "woli lub obowiązku" rządu Zjednoczonego Królestwa wprowadzenia postanowień Dyrektywy 2009/30 do brytyjskiego porządku prawnego. Afton wszczęła procedurę, mimo że w dacie wniesienia jej skargi nie upłynął jeszcze termin transpozycji dyrektywy ani nie zostały ustanowione stosowne przepisy krajowe. A uczyniła to, ponieważ nie mogła sama bezpośrednio zaskarżyć (z powodu regulacji art. 230 akapit 4 traktatu WE) aktu wspólnotowego o charakterze generalnym. Niemniej spółka uznała, że dodanie do Dyrektywy 98/70 art. 8a ust. 2 i 4-6 przez Dyrektywę 2009/30 jest niezgodne z prawem, ponieważ unijny prawodawca przekroczył granice swobodnego uznania. Tym bardziej że przed przyjęciem tej ostatniej dyrektywy nie obowiązywało żadne ograniczenie w stosowaniu MMT. Nie było też obowiązku znakowania produktów zawierających dodatki metaliczne, szczególnie MMT. Afton twierdziła, że wartości graniczne zawartości dodatku manganowego zostały ustalone wskutek oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych, popełnionego przez Radę i Parlament. Tak więc High Court of Justice (England & Wales), czyli Wysoki Trybunał Anglii i Walii rozpatrujący sprawy cywilne o wysokim ciężarze gatunkowym, Queen’s Bench Division (Administrative Court), czyli Ława Królowej udzieliły zezwolenia i zawiesiły postępowanie w celu przedłożenia Trybunałowi pytań prejudycjalnych. Zmierzały one do ustalenia, czy art. 1 ust. 8 Dyrektywy 2009/30, który dodaje przepis art. 8a ust. 2 do Dyrektywy 98/70, jest nieważny w zakresie, w jakim ogranicza stosowanie MMT w paliwach od 1 stycznia 2011 r. Sąd krajowy pragnął także ustalić, czy ten sam przepis, który wprowadza art. 8a ust. 4 - 6 do dyrektywy 98/70, jest nieważny w zakresie, w jakim wymaga oznakowania paliw zawierających dodatki metaliczne.

TS zwrócił uwagę, że wprawdzie Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu zalecała wprowadzenie zakazu stosowania MMT w paliwach z powodu wysokiej szkodliwości tego i innych dodatków metalicznych dla środowiska naturalnego, nie precyzując przy tym naukowych podstaw tej opinii, to jednak w czasie procedury legislacyjnej zostały uwzględnione konkretne badania naukowe. Przeprowadził je m.in. od 2004 r. International Council on Clean Transportation (ICCT), czyli międzynarodowa rada ds. czystego transportu. Jej testy wykazywały, że stosowanie MMT szkodzi zdrowiu ludzi oraz powoduje uszkodzenia silników pojazdów i urządzeń kontroli emisji. Rada wzięła również pod uwagę tzw. deklarację z Brescii z czerwca 2006 r. na temat zapobiegania toksycznemu wpływowi metali na układ nerwowy, w której zalecano między innymi zaprzestanie stosowania domieszek biologicznych do paliw na bazie manganu. I to wszystko spowodowało zapisanie w dyrektywie wymagania znakowania wszelkich paliw, a tym samym obowiązek informowania konsumentów o potencjalnym niebezpieczeństwie. W konsekwencji TS uznał, że mając na względzie ryzyko negatywnego wpływu na zdrowie i możliwe uszkadzanie silników samochodów, a także trudności w opracowaniu metodologii testowania skutków dodawania do benzyn związków metali, ograniczenie zawartości MMT w paliwach i oznaczanie skażonych w ten sposób benzyn nie wykracza poza to, co konieczne dla realizacji celów Dyrektywy 2009/30.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk