Liczba aptek musi być odpowiednia do potrzeb mieszkańców rejonu

Przesłanki dotyczące gęstości zaludnienia i minimalnej odległości między aptekami ustanowione przez asturyjski dekret nie łamią swobody przedsiębiorczości, o ile podstawowe zasady mówiące o liczbie mieszkańców, dla których można otworzyć nową aptekę, nie uniemożliwiają utworzenia wystarczającej liczby firm, które zapewniłyby ludności odpowiednią opiekę farmaceutyczną. Sądy krajowe muszą sprawdzać, czy nie doszło do złamania prawa Unii.

Preferowanie przy udzielaniu zezwoleń na otwarcie nowej apteki farmaceutów, którzy zdobyli kwalifikacje na miejscu, dyskryminuje oferentów z innych państw UE. Dlatego jest niedopuszczalne.

W Hiszpanii prawo krajowe uzależnia otwarcie nowej apteki od uzyskania uprzedniego zezwolenia administracyjnego. Wydawanie ich leży w gestii autonomicznych wspólnot, które określają szczegółowe kryteria udzielenia zezwolenia. W Asturii na przykład, gdzie przeprowadzono postępowanie konkursowe, stosowny dekret reguluje liczbę aptek w zależności do liczebności populacji rejonu, w którym ma ona zostać założona (na 2800 mieszkańców wolno utworzyć co do zasady jedną aptekę; dodatkowa może powstać na każde kolejne 2 tysiące osób). Poza tym obowiązuje zakaz tworzenia aptek w odległości mniejszej niż 250 m od siebie. Wreszcie dekret określa kryteria wyboru konkurujących ze sobą farmaceutów - przyznaje punkty związane z doświadczeniem zawodowym i wykształceniem akademickim kandydatów. Dlatego José Manuel Blanco Pérez i María del Pilar Chao Gómez, para farmaceutów, którzy chcieli otworzyć aptekę z pominięciem tych kryteriów, zaskarżyli ogłoszenie Comunidad Autónoma de Asturias w sprawie konkursu i zakwestionowali zgodność asturyjskiego dekretu z zasadą swobody przedsiębiorczości, zapisaną w traktacie ustanawiającym WE. Sąd krajowy Tribunal Superior de Justicia de Asturia, do którego wniesiono spory, zwrócił się, powziąwszy wątpliwość w tej sprawie, do luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości.

TS orzekł więc, że - co do zasady - przesłanki dotyczące gęstości zaludnienia i minimalnej odległości między aptekami stanowią ograniczenie swobody przedsiębiorczości, choć dopuszczalne są wyjątki. Podobnie sędziowie uznali, że kryteria związane z doborem farmaceutów mają w Asturii charakter dyskryminacyjny.

Mimo że TS uznał przesłanki decydujące o dopuszczalnej liczbie aptek związane z gęstością zaludnienia za dyskryminujące, przypomniał iż tego rodzaju środki mogą być usprawiedliwione, jeżeli spełniają cztery wymagania. Muszą być stosowane w sposób niedyskryminacyjny (m.in. niedopuszczalne jest różnicowanie ubiegających się o zezwolenie farmaceutów ze względu na przynależność państwową). Ograniczenia powinny być także uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Co więcej, ważna jest ich proporcjonalność do realizacji celu, więc nie mogą wykraczać poza to, co niezbędne dla jego osiągnięcia. Dlatego zawsze rolą sądu krajowego jest sprawdzenie, czy właściwe władze korzystają z uprawnienia pozwalającego stosować zasady szczególne w każdym rejonie o nietypowych cechach demograficznych. Asturyjskie przepisy pozwalają na taką modyfikację warunków ogólnych związanych z dopuszczalną odległością aptek, by zostało zapewnione należyte zaopatrzenie ludności w leki. Tym samym to sąd krajowy musi w tej i podobnych sytuacjach sprawdzać, czy nie doszło do naruszenia zasady swobody przedsiębiorczości. TS doszedł również do przekonania, że kryteria wyboru farmaceutów zapisane w asturyjskim dekrecie są sprzeczne z zasadą swobody przedsiębiorczości, ponieważ są łatwiejsze do spełnienia przez tych, którzy prowadzą działalność na terenie kraju niż przez farmaceutów z innych państw UE.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk