Czy możliwa jest zmiana roszczenia

ekspert z zakresu prawa pracy

Zmiana powództwa może nastąpić co do:

● żądania,

● podstawy powództwa.

Zmiana powództwa ma miejsce, gdy powód żąda innego przedmiotu niż pierwotnie żądanego, a więc gdy żąda innej czynności lub rzeczy albo zamiast rzeczy żąda sumy pieniężnej.

Zmiana podstawy powództwa polega na zmianie istotnych okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie dochodzone pozwem.

Pracownik, chcąc zmienić żądanie z uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne na odszkodowanie, zmienia powództwo co do żądania.

Zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość rzeczową i miejscową sądu (art. 193 par. 1 k.p.c.).

W sprawach z zakresu prawa pracy co do właściwości miejscowej obowiązuje właściwość przemienna: powództwo można wytoczyć według zasad ogólnych (czyli przed sąd właściwy dla pozwanego - decyduje o tym siedziba zakładu pracy) lub przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana. W przypadku opisanym w pytaniu zmiana żądania powództwa nie będzie wpływała na zmianę właściwości miejscowej sądu.

Przy właściwości rzeczowej chodzi o odpowiedź na pytanie, który z kilku sądów różnego rodzaju jest właściwy do przeprowadzenia postępowania w pierwszej instancji, a więc czy sąd rejonowy, czy okręgowy. Na podstawie art. 17 par. 1 pkt 4 k.p.c., w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 tys. zł, a w postępowaniu w sprawach gospodarczych 100 tys. zł mógłby być właściwy sąd okręgowy. Na mocy art. 461 par. 1¹ k.p.c. w niektórych rodzajach spraw przewidziano jednak wyłączną właściwość sądu rejonowego. Bez względu na wartość przedmiotu sporu, rozpoznaje on sprawy z zakresu prawa pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia, a także o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy. Wyłącznie sąd rejonowy rozpoznaje także sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczenia z tym związane.

W przypadku opisanym w pytaniu właściwość rzeczowa sądu nie ulegnie więc zmianie. Natomiast w razie niedokonania zmiany powództwa, na podstawie art. 45 par. 2 k.p., sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe.

Za niecelowe uważa się żądanie przywrócenia do pracy, które jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 1997 r., I PKN 54/97, LexPolonica nr 325066).

Art. 45 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 17, art. 193 par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).