Termin uregulowania pożyczki poza umową

Istotny jest stan świadomości konsumenta w momencie zawierania umowy kredytu konsumenckiego. Nie ma znaczenia, czy technicznie informacje odnoszące się m.in. do zasad i terminów spłaty kredytu zawarte są w głównym tekście umowy, czy też załącznikach stanowiących integralną część umowy.

Bank, udzielając kredytów konsumenckich, posługiwał się wzorcem umowy pod nazwą "Umowa o pożyczkę" oraz załącznikami "Harmonogram spłat", "Tabela opłat i prowizji", "Informacja o wysokości kosztów sądowych i postępowania egzekucyjnego".

We wzorcu umowy pod nazwą "Umowa o pożyczkę" nie było informacji dotyczących: zasad i terminów spłaty kredytu, opłat i prowizji, innych kosztów związanych z udzieleniem kredytu, skutków przedterminowej spłaty kredytu, innych kosztów ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy. Zabrakło też informacji o kosztach upomnień i wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. Dane te zawarto w załącznikach do umowy pożyczki.

Prezes UOKiK uznał, że naruszono interesy konsumentów. Nakazał więc bankowi zaniechanie stosowania tej praktyki i nałożył na niego karę pieniężną.

Bank zaskarżył decyzję. Sąd okręgowy uchylił ją. Sprawa trafiła do sądu apelacyjnego. W tej instancji sędziowie również uznali argumenty banku za uzasadnione.

Sędziowie stwierdzili, że umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać m.in.: 1) imię, nazwisko konsumenta i jego adres, 2) wysokość kredytu, 3) zasady i terminy spłaty kredytu, 4) roczną stopę oprocentowania oraz warunki jej zmiany, 5) opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu, 6) informację o całkowitym koszcie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania.

Nie ma wymogu, by umowa kredytowa składała się tylko z jednego dokumentu o nazwie "umowa pożyczki" oraz by jedynie w tym dokumencie zostały zawarte te informacje.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 z późn. zm.) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest m.in. naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.

Sąd okręgowy dokonał więc prawidłowej wykładni przepisu, uznając, że elementy istotne umowy mogą zostać zawarte również w załącznikach, np. o nazwie "harmonogram spłat". Zarówno ten załącznik, jak i "tabela opłat i prowizji" stanowią integralną część umowy o kredyt.

Nie ulega wątpliwości, że harmonogram spłat jest indywidualnie uzgadniany z konsumentem, bowiem dostosowany jest on do konkretnych warunków ustalonych między bankiem klientem. Świadczy o tym składany pod harmonogramem podpis klienta.

Załączniki: "tabela opłat i prowizji" czy "informacja o wysokości kosztów sądowych i postępowania egzekucyjnego", nie są co prawda indywidualnie uzgadniane z konsumentem, niemniej jednak konsument poprzez to, że dokumenty te stanowią integralną część umowy pożyczki, zostaje prawidłowo poinformowany w kwestiach istotnych elementów umowy kredytowej.

Konsument ma prawo do kompletnej i jednoznacznej informacji w sprawach mających istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesu prawnego w warunkach globalizacji obrotu prawnego i wielości ofert na rynku, które niekiedy wprowadzają w błąd.

z 15 lutego 2013 r., sygn. akt VI ACa 1113/12

DGP przypomina

Kontradyktoryjność postępowania

Sąd apelacyjny, rozpatrując opisywaną sprawę, przypomniał, że nie ulega wątpliwości, iż postępowanie, nawet wywołane wniesieniem odwołania od decyzji prezesa UOKiK, jest postępowaniem kontradyktoryjnym. Na stronach postępowania zatem spoczywa obowiązek przedstawiania dowodów na potwierdzenie swoich stanowisk. Uprawnienie sądu do podjęcia z urzędu inicjatywy dowodowej należy postrzegać przede wszystkim jako walne wspomożenie w prawidłowym realizowaniu jego podstawowej funkcji, jaką jest wymierzanie sprawiedliwości. Nie trzeba przekonywać, że sąd powinien korzystać z tego uprawnienia powściągliwie i z umiarem, pamiętając, że taka inicjatywa należy przede wszystkim do samych stron i że cały rozpoznawany spór jest ich sprawą, a nie sądu (Antoni Górski, "Palestra" 2001/11-12/43).

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Komentarz eksperta

Sprzeciw papierowej dżungli

@RY1@i02/2013/167/i02.2013.167.02300020b.803.jpg@RY2@

Tomasz Lustyk senior associate Bird & Bird

Wyrok odbiega w mojej ocenie od dotychczasowego orzecznictwa zawartego m.in. w wyrokach: sygn. akt VI ACa 760/2005, sygn. akt III SK 7/2006. Warto przypomnieć definicję wzorca umownego: jest to (upraszczając) wzór umowy, regulaminu, cennika, harmonogramu itp. nieuzgadniany indywidualnie z klientem, lecz wiążący go o ile zdecyduje się do umowy przystąpić. Służy łatwemu zawieraniu podobnych umów w dużej liczbie. Umowę opartą na wzorcu można zawrzeć nawet jej nie podpisując, np. kupując bilet i kasując go w autobusie. Jak widać można zawrzeć umowę, nie znając nawet dokładnie jej treści (kto by czytał regulaminy komunikacji miejskiej). Częstą praktyką jest też parafowanie stron takich umów bez ich czytania - jest to w zasadzie nagminna procedura. SA zauważył, że "O indywidualnym uzgodnieniu harmonogramu spłat świadczy składany pod harmonogramem podpis klienta", a zatem zmierza do twierdzenia, iż oceniane umowy nie są wzorcami umownymi, lecz stanowią składniki "umowy głównej" i dlatego nie są sprzeczne z przepisami o kredycie konsumenckim. Teza sądu akceptująca przerzucanie kluczowych postanowień umowy kredytu do harmonogramów, regulaminów, cenników itp. - wzbudza mój sprzeciw. Praktyka rynkowa powinna iść w kierunku upraszczania konsumentom zasad poznawania warunków podpisywanych umów poprzez umieszczenie istotnych elementów w jednym miejscu, a nie w kierunku akceptacji papierowej dżungli wzajemnych odesłań do rozmaitych regulaminów i harmonogramów.