Organizator programu lojalnościowego nie może lekceważyć konsumentów

W momencie przystąpienia do programu lojalnościowego między klientem a organizatorem powstaje stosunek prawny, który stanowi przykład umowy premiowej. A to oznacza dopuszczalność sądowej kontroli postanowień regulaminu pod kątem ich niedozwolonego charakteru.

Pozwana spółka akcyjna w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zorganizowała program lojalnościowy. Zdaniem powodowego stowarzyszenia zawarła w regulaminie niedozwolone postanowienie umowne o treści: "Organizator zastrzega sobie prawo zmiany terminu dostawy w przypadku chwilowego braku nagród w magazynie spowodowanego niezależnymi przyczynami (brak w magazynie dostawcy, przerwa w produkcji, kataklizm, strajk itp.)".

Pozwana spółka wskazała, że program lojalnościowy nie polega na zawarciu umowy. Ma charakter zbliżony do przyrzeczenia publicznego, skierowanego do ograniczonego kręgu osób, które w określonych okolicznościach uzyskają nagrodę.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) uznał jednak postanowienie za klauzulę abuzywną.

Sąd podniósł, że program lojalnościowy organizowany przez spółkę adresowany jest również do konsumentów, albowiem sama dopuściła w regulaminie, że w programie może wziąć udział każda osoba fizyczna, pełnoletnia, zameldowana na terytorium Polski i posiadająca zdolność do czynności prawnych. Nie jest przy tym ważne, że klientami są głównie przedsiębiorcy czy osoby, które dokonują zakupu w związku ze swoją działalnością zawodową z uwagi na specyfikę produktów. Przeto, wbrew twierdzeniom firmy, art. 385¹ par. 1 kodeksu cywilnego będzie miał zastosowanie do programu, albowiem regulamin obowiązuje również konsumentów.

Sąd stwierdził, że istnieją przesłanki nakazujące interpretować łączącą strony - przedsiębiorcę i konsumenta - więź prawną jako umowny stosunek zobowiązaniowy. Za tym przemawia formalizowany sposób, w jaki spółka uregulowała przystąpienie do programu.

Mianowicie warunkiem tego jest między innymi wypełnienie formularza własnymi danymi osobowymi i przesłanie go organizatorowi. Aby zostać uczestnikiem programu, należy więc ewidentnie przejawić taką wolę. Dochodzi więc w tym momencie do zawarcia umowy o uczestnictwo w programie.

Ponadto punktem wyjścia do zawarcia umowy o uczestnictwo w programie jest zawarcie umowy sprzedaży, co w ocenie sądu stanowi świadczenie uczestnika na rzecz organizatora. Z tego wynika zatem okoliczność występowania wzajemnych świadczeń stron.

Ze strony klientów jest to zakupywanie produktów firmy, a ze strony spółki wydanie towarów z możliwością oferowania uczestnictwa w programie lojalnościowym, w którym klient otrzymuje punkty za dokonanie zakupów, wymieniane następnie na nagrody.

Analizowany stosunek prawny stanowi więc przykład wyodrębnionego w doktrynie podtypu umowy sprzedaży zwanej sprzedażą premiową. Charakteryzuje się ona tym, że każdy kupujący, spełniając ogłoszone warunki ma prawo do nagrody (premii).

Taka kwalifikacja łączącej strony więzi prawnej oznacza dopuszczalność sądowej kontroli zaskarżonych postanowień regulaminu pod kątem ich abuzywnego, czyli niedozwolonego charakteru.

SOKiK uznał, że kwestionowana przez powoda klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ par. 1 k.c.

sygn. akt XVII AmC 1007/09

DGP przypomina

Kiedy klauzula jest niedozwolona

Sąd, badając, czy postanowienie umowne może zostać uznane za niedozwolone, sprawdza, czy:

● podlegało negocjacjom,

● prawa i obowiązki konsumenta nie pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami,

● prawa i obowiązki rażąco nie naruszają interesów konsumenta,

● postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, w tym ceny lub wynagrodzenia.

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl