Specustawa kasuje hipoteki

Sprawa dotyczyła małżeństwa S., które dysponowało 3,5-hektarową działką w województwie łódzkim. Jej część została przeznaczona na inwestycję drogową. Ponieważ nie doszło do porozumienia w kwestii sprzedaży części gruntu, wojewódzki zarząd dróg złożył w trybie szczególnym, przewidzianym w specustawie drogowej (ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych; Dz.U. z 2013 r. poz. 687), wniosek o odłączenie fragmentu nieruchomości małżeństwa S. i przyłączenie go do sąsiedniego gruntu należącego już do województwa.

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w P. wykonał wniosek, dokonując odpowiednich wpisów i zmian w księgach wieczystych. Ale pojawił się problem - nieruchomość małżeństwa S. była zadłużona, ciążyły na niej przymusowe hipoteki, a w księdze wieczystej była nawet wzmianka o wszczęciu egzekucji przez komornika. Referendarz dokonał więc przyłączenia części nieruchomości niejako z dobrodziejstwem inwentarza - przenosząc na województwo nie tylko prawa do gruntu, lecz także wszystkie obciążenia.

Na to nie zgodziło się województwo, które wnosząc odwołanie do Sądu Rejonowego w P., twierdziło, że obciążenia (hipoteki, egzekucje) nie powinny być ujawniane w księdze wieczystej, bo już nie istnieją. Zdaniem województwa nabycie prawa własności do nieruchomości na podstawie specustawy drogowej jest nabyciem pierwotnym, które powoduje wygaśnięcie wszelkich praw, ale też obowiązków obciążających nabyte przez jednostkę publiczną grunty.

Sąd Rejonowy w P. utrzymał jednak postanowienie o wpisie do księgi wieczystej własności części nieruchomości wraz ze wszystkimi obciążeniami. Wskazał przy tym jako podstawę par. 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów. Zgodnie z tym przepisem w razie założenia nowej księgi wieczystej dla części obciążonej nieruchomości bądź przeniesienia części obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej sąd z urzędu przenosi do współobciążenia wszystkie prawa, roszczenia, inne ciężary lub ograniczenia ciążące na nieruchomości.

Apelację złożyło województwo, jednak sąd II instancji zdecydował się przekazać Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia problem prawny - czy przepis rozporządzenia powoduje konieczność ujawnienia w księgach wieczystych obciążeń gruntów nabytych na podstawie specustawy drogowej.

Obradując w składzie trzech sędziów, SN uznał, że przewidziany w par. 11 ust. 2 rozporządzenia obowiązek przeniesienia przez sąd z urzędu do współobciążenia wszystkich praw, roszczeń, innych ciężarów lub ograniczeń ciążących na nieruchomości do nowej lub innej księgi wieczystej nie dotyczy nieruchomości odłączonej na podstawie specustawy.

Michał Culepa

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r., sygn. akt III CZP 77/14. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia