Vacatio legis wyroku trybunału z korzyścią dla lokatorów

Na podstawie niekonstytucyjnego przepisu można uzyskać od spółdzielni własność mieszkania, jeżeli powództwo w tej sprawie wytoczono przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - orzekł Sąd Najwyższy.

Małgorzata K. i Robert K. domagali się od poznańskiej spółdzielni mieszkaniowej ustanowienia dla nich odrębnej własności lokalu na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1222). Przepis ten umożliwia dziś uwłaszczenie spółdzielcy na mieszkaniu po dokonaniu przez niego:

1) spłaty zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu i

2) wpłaty wkładu budowlanego określonego przez zarząd spółdzielni, w wysokości proporcjonalnej do powierzchni użytkowej zajmowanego mieszkania, wynikającej ze zwaloryzowanej ceny nabycia budynku, jeżeli spółdzielnia nabyła budynek odpłatnie.

Problem polegał jednak na tym, że lokatorzy złożyli wniosek jeszcze przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 14 lutego 2012 r. (sygn. akt P 17/10). Uznał on przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim przyznawał najemcy roszczenie o przeniesienie własności lokalu - który przed nieodpłatnym przejęciem przez spółdzielnię był mieszkaniem zakładowym - wyłącznie z obowiązkiem spłaty zadłużenia wynikającego z najmu. W tej sytuacji spółdzielnia odmówiła wydzielenia lokali i przyznania lokatorom odrębnej własności ich mieszkań.

Sąd I instancji wziął pod uwagę obowiązujący już wyrok TK (sprawa toczyła się jesienią 2013 r.) i powództwo lokatorów oddalił. Ci złożyli apelację, ale sąd II instancji dostrzegł w sprawie poważny problem prawny. Powództwo wytoczono bowiem jeszcze przed wejściem w życie wyroku TK, którego obowiązywanie trybunał odroczył o rok. W tej sytuacji należało wyjaśnić, czy sąd powinien stosować przepis uznany wprawdzie za niekonstytucyjny, ale w chwili wytaczania powództwa jeszcze obowiązujący. Pytanie to skierowane zostało do Sądu Najwyższego.

SN obradując w składzie trzech sędziów, wydał uchwałę stwierdzającą, że przepis uznany za niezgodny z konstytucją, który traci moc w terminie określonym przez TK, stosuje się do spraw wytoczonych przed tym terminem.

Michał Culepa

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 16 października 2014 r., sygn. akt III CZP 67/14.