Dostarczenie dokumentów to istotne postanowienie umowne

Obowiązek dostarczenia dokumentacji z właściwego urzędu może być istotnym warunkiem umownym. Co za tym idzie, sytuacja, gdy dłużnik w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów nie dostarczy, upoważnia drugą stronę do odstąpienia od umowy - orzekł Sąd Najwyższy.

Irlandzka firma N. zawarła z PKP Cargo umowę dotyczącą wynajmu 124 wagonów towarowych, które miały służyć w ruchu międzynarodowym. Mimo że wcześniej były eksploatowane w Niemczech i tam uzyskały odpowiednie świadectwa dopuszczenia do ruchu, w umowie firma irlandzka zobowiązała się do dostarczenia stosownych zezwoleń od polskiego Urzędu Transportu Kolejowego. Bez świadectw UTK nie byłoby bowiem możliwe zarejestrowanie wagonów w Polsce. Co za tym idzie, polska spółka kolejowa nie mogłaby podnajmować wagonów innym przewoźnikom europejskim, pobierając z tego tytułu dodatkowy czynsz.

Jednak firma N. przez prawie rok od dostarczenia wagonów nie przekazała spółce PKP świadectw polskiego UTK. W efekcie PKP Cargo zerwało kontrakt, twierdząc, że uzyskanie tych dokumentów było istotnym postanowieniem umownym, którego niewykonanie upoważniało PKP do odstąpienia od umowy, i to bez konieczności zapłaty czynszu za najem. Firma N. nie zgodziła się z taką opinią i skierowała sprawę do sądu, jednak korzystnego wyroku nie udało się jej uzyskać. Sądy oddaliły kolejno pozew i apelację, a Sąd Najwyższy - skargę kasacyjną.

Uzasadniając orzeczenie, SN wskazał, że postanowienie umowne o obowiązku dostarczenia przez wynajmującego dokumentów potwierdzających dopuszczenie wagonów do ruchu w Polsce było postanowieniem istotnym. W chwili zawierania umowy nie obowiązywały jeszcze przepisy dyrektywy 2008/57/WE z 17 czerwca 2008 r. w sprawie interoperacyjności systemu kolei we Wspólnocie i można było stosować tylko przepisy ustawy o transporcie kolejowym (Dz.U. 2003 nr 86 poz. 789 ze zm.). Wagony musiałyby więc być przerejestrowane w Polsce.

- Właśnie dlatego warunek dostarczenia dokumentacji z UTK był warunkiem istotnym. Przepisy dyrektywy nie mogą działać wstecz, stosuje się stan prawny z daty zawarcia umowy - podkreślił sędzia Jan Górowski.

Z tego powodu - jak uznał SN - PKP mogły odstąpić od umowy. Nie było przy tym istotne, kiedy miało to dojść do skutku, skoro w umowie pierwotnie nie określono terminu dostarczenia dokumentacji UTK. Skonkretyzowano ten termin na koniec roku 2009. Odstąpienie od umowy nastąpiło jednak dopiero w marcu 2010 r., pomimo wyznaczenia przez PKP nieodwołalnego terminu na dostarczenie dokumentacji UTK w połowie stycznia 2010 r.

Michał Culepa

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt I CSK 392/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia