Czy sąd może rozłożyć należności na raty

Zasadą jest, że sąd pracy – uwzględniając żądanie pozwu – zasądza w całości dochodzone przez powoda roszczenie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może jednak w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie. Możliwe jest to tylko w ramach toczącego się postępowania o dane świadczenie. Po jego zakończeniu nie jest dopuszczalne wniesienie oddzielnego pozwu zawierającego żądanie rozłożenia na raty już zasądzonego (w innym postępowaniu) świadczenia. O tym, czy będzie miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, decydują konkretne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i osobistej pozwanego świadczące o tym, że natychmiastowe wykonanie wyroku (spełnienie od razu i w pełnej wysokości świadczenia) byłoby nierealnie i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie można jednak pominąć sytuacji osoby, na rzecz której zasądzane jest świadczenie (wierzyciela), szczególnie w sytuacji ustalania liczby rat, w których zapłata ma nastąpić. Zbyt znaczna liczba takich rat i w konsekwencji zbyt długie rozłożenie w czasie spłaty zasądzonej należności mogłoby naruszać w istotny sposób interes wierzyciela (pracownika). Sąd musi wyważyć w tym zakresie racje obu stron procesu.

Trzeba też pamiętać, że rozkładając zasądzone świadczenia pieniężne na raty, sąd nie może odmówić przyznania wierzycielowi (pracownikowi) żądanych odsetek za okres do dnia wydania wyroku zasądzającego świadczenie; rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma jednak ten skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat (por. uchwała SN z 22 września 1970 r., III PZP 11/70, OSNC 1971/4/61).

Orzeczenie o rozłożeniu na raty może być zaskarżone zarówno przez powoda, jak i pozwanego. Jeśli sąd nie rozłożył świadczenia na raty, pozwany może zaskarżyć wyrok, domagając się tego w apelacji.