E-sądy rozpatrzą elektroniczne pozwy w postępowaniach upominawczych

Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego z 9 stycznia 2009 r. wprowadza elektroniczne postępowanie upominawcze. Będą je od przyszłego roku prowadziły specjalnie utworzone e-sądy. Ma to być jedna z metod dochodzenia roszczeń przede wszystkim w drobnych sprawach, takich jak niezapłacone rachunki za gaz, światło czy telefon, choć będzie z niej mógł skorzystać każdy, procesując się również o większe kwoty.

Nowy sposób wnoszenia pism do sądu powinien usprawnić procedury przede wszystkim w sprawach drobnych, gdzie stan faktyczny jest na tyle nieskomplikowany, że nie wymaga postępowania dowodowego. Możliwe jednak będzie wydanie nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym również w sprawach o wyższe kwoty, o ile oczywiście okoliczności przedstawione przez powoda będą bezsporne. Nie wprowadzono ograniczenia wysokości roszczeń, których można dochodzić w tym postępowaniu odrębnym. I choć jest ono w zasadzie przeznaczone dla tzw. powodów masowych (np. dystrybutorów mediów czy operatorów telefonii), których roszczenia udowodnione są dokumentami (najczęściej fakturami lub rachunkami), to mogą z niego korzystać wszyscy. Z kolei zakres przedmiotowy tego postępowania odrębnego obejmuje przede wszystkim roszczenia pieniężne.

Metodą tą będą rozpatrywane również sprawy gospodarcze. Z wyłączeniem jednak stosowania przepisów regulujących postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych (zmieniony art. 479^1a oraz nowy art. 505¹⁶ k.p.c.).

Zostaną utworzone e-sądy. Będą wydziałami cywilnych sądów rejonowych, rozpoznającymi sprawy wyłącznie w elektronicznym postępowaniu upominawczym, bez względu na wartość przedmiotu sporu. Zażalenia od zarządzeń przewodniczącego i od orzeczeń sądu elektronicznego (np. na zarządzenie o zwrocie pozwu, postanowienie o odrzuceniu pozwu, sprzeciw od nakazu zapłaty) będzie rozpatrywał jeden e-sąd, czyli wydział odwoławczy.

Podstawowym wymaganiem wobec pisma procesowego wnoszonego drogą elektroniczną będzie opatrzenie go podpisem elektronicznym. Dopuszczono nawet komunikowanie się prokuratora z sądem w elektronicznym postępowaniu upominawczym przy wykorzystaniu bezpiecznego podpisu elektronicznego.

Pozew ma być składany wraz z opłatą sądową. Bez niej nie wywoła zamierzonych skutków. W postępowaniu elektronicznym powodowi doręczenia będą dokonywane w systemie teleinformatycznym obsługującym elektroniczne postępowanie upominawcze. Pozwany dostanie pismo tą drogą tylko wtedy, kiedy sam wniesie e-pismo. Datą doręczenia będzie dzień wskazany w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. W razie braku takiego potwierdzenia doręczenie będzie skuteczne po 14 dniach od umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.

Czynności w elektronicznym postępowaniu upominawczym będzie mógł wykonywać referendarz sądowy. Dokumentacja sądowa będzie w tym postępowaniu utrwalana wyłącznie w systemie teleinformatycznym. Wytworzone w ten sposób dane zostaną opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym.

Datą wniesienia pisma procesowego drogą elektroniczną stanie się data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego. W pozwie powód powinien wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń, przy czym dowodów tych nie dołączy do pozwu. To pismo wszczynające elektroniczne postępowanie upominawcze będzie natomiast musiało zawierać PESEL powoda-osoby fizycznej względnie NIP powoda innego niż osoba fizyczna, jeżeli powód jest obowiązany do jego posiadania oraz numer w KRS, zaś w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji (np. z gminnej ewidencji działalności gospodarczej).

Jeśli nie będzie podstaw do wydania nakazu zapłaty, to sąd przekaże sprawę według właściwości ogólnej. Postanowienie w tej kwestii doręczy tylko powodowi.

Dane do składania podpisu elektronicznego na potrzeby elektronicznego postępowania upominawczego będą udzielane adwokatom, radcom prawnym, prokuratorom i rzecznikom patentowym po złożeniu stosownego wniosku za pośrednictwem właściwej okręgowej rady adwokackiej, izby radców prawnych, prokuratora apelacyjnego, względnie prokuratora krajowego lub okręgowego zgromadzenia rzeczników patentowych.

Ustawa wprowadzająca elektroniczne postępowanie upominawcze - o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw uchwalona 9 stycznia 2009 r. wejdzie w życie - poza pewnymi wyjątkami - 1 stycznia 2010 r.