Zastaw rejestrowy już dla każdego

Obowiązującą już nowelizacją ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów z 5 września 2008 r. zrezygnowano z dotychczasowej zamkniętej liczby wierzycieli, którzy mają prawo zaspokoić swoje wierzytelności, ustanawiając zastaw rejestrowy. Każdy wierzyciel - nawet będący osobą fizyczną - będzie mógł domagać się zawarcia umowy zastawniczej, aby w ten sposób zadbać o zabezpieczenie swoich należności. Do tej pory osoby cywilne mogły zabezpieczać swoje roszczenia tylko zastawem cywilnym. Z możliwości ustanowienia zastawu rejestrowego mogli natomiast korzystać przedsiębiorcy.

Potrzebna umowa

Aby skutecznie został ustanowiony zastaw rejestrowy, powinna zostać zawarta umowa zastawnicza. Ponadto należy dokonać jego wpisu do rejestru zastawów. Wymaganą umowę trzeba sporządzić na piśmie pod rygorem nieważności. Oznacza to, że sporządzona w innej formie po prostu nie będzie ważna.

Umowę zawiera wierzyciel, zwany zastawnikiem, z zastawcą, czyli osobą uprawnioną do rozporządzenia przedmiotem zastawu. Natomiast zastawca i administrator zastawów sporządzają umowę w celu ustanowienia zastawu zabezpieczającego wierzytelności z tytułu dłużnych papierów wartościowych emitowanych w serii.

W umowie powinni określić wierzytelności, jakie zastaw będzie zabezpieczać. Nie musi obejmować tylko jednej należności. Zastaw może zabezpieczyć nawet kilka wierzytelności. Jest tylko warunek - wierzytelności zabezpieczone jednym zastawem muszą wynikać z umów przysługujących jednemu wierzycielowi.

Wpis do rejestru zastawów

O ustanowieniu zastawu można mówić dopiero z chwilą wpisania go do rejestru zastawów. Prowadzi go sąd rejestrowy. Określa się w nim najwyższą sumę zabezpieczenia. W ten sposób odstąpiono od dotychczasowego sposobu określania tej sumy, czyli podawania rzeczywistej wysokości zabezpieczonej wierzytelności oraz wierzytelności przyszłej i warunkowej o wysokości nieustalonej jeszcze w chwili zawarcia umowy zastawniczej. Dzięki wpisaniu najwyższej sumy zabezpieczenia wierzyciele mogą dowiedzieć się, jak bardzo ktoś jest zadłużony. Umowę zastawniczą trzeba natomiast złożyć do akt w sądzie rejestrowym.

Możliwe obciążenia

Zastawem rejestrowym można obciążyć zbywalne prawa majątkowe i rzeczy ruchome oznaczone co do tożsamości, oznaczone co do gatunku. Jest to możliwe wówczas, gdy w umowie zastawniczej zostanie określona ich ilość oraz sposób wyodrębnienia od innych rzeczy tego samego gatunku. Obciążenie może także obejmować zbiór rzeczy ruchomych lub praw, które stanowią całość gospodarczą. Oprócz tego zastaw można ustanowić także na wierzytelnościach, prawach na dobrach niematerialnych oraz prawach z papierów wartościowych lub z instrumentów finansowych, które nie są papierami wartościowymi. Ponadto możliwe jest obciążenie nim przedmiotu, który zastawca nabędzie dopiero w przyszłości, ale w takim przypadku obciążenie stanie się skuteczne dopiero z chwilą nabycia tego przedmiotu w przyszłości.

Wykluczenia

Zastawu nie będzie można ustanowić na prawach, które mogą być przedmiotem hipoteki, ponadto na wierzytelnościach, na których ustanowiono hipotekę, oraz na statkach morskich i statkach w budowie, które mogą być przedmiotem hipoteki morskiej.

W pewnych przypadkach nawet już ustanowiony zastaw wygaśnie - np. gdy rzecz ruchoma nim obciążona stanie się częścią składową nieruchomości. Gdyby zaś obciążona zastawem rzecz ruchoma wchodziła w skład rzeczy ruchomych, a potem stała się częścią składową nieruchomości, to wówczas zastaw wygaśnie w stosunku do niej. Natomiast nadal będzie obciążał pozostałe rzeczy ruchome z tego zbioru.