W umowie przedwstępnej można zastrzec karę za jej niewykonanie

Umowa przedwstępna stanowi pewnego rodzaju zabezpieczenie. Jej istotą jest zobowiązanie się jednej ze stron lub obydwu do zawarcia w przyszłości oznaczonej umowy, np. sprzedaży samochodu.

Skutkiem prawnym zawarcia umowy przedwstępnej jest możliwość dochodzenia odszkodowania z tytułu niedojścia jej do skutku, a więc niezawarcia umowy przyrzeczonej. Aby jednak takie odszkodowanie uzyskać, trzeba wykazać, że ponieśliśmy konkretną szkodę przez to, że liczyliśmy na zawarcie przyrzeczonej umowy. W praktyce dowiedzenie takiej szkody często sprawia duże kłopoty, dlatego też warto pomyśleć o tym zawczasu i w treści umowy przedwstępnej zawrzeć karę umowną za niedojście do transakcji. Jeżeli taki zapis znajdzie się w umowie, będziemy zwolnieni z obowiązku dowodzenia naszej szkody.

Drugim skutkiem prawnym wynikającym z zawarcia umowy przedwstępnej jest prawo do dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej. Tak więc jeżeli kontrahent uchyla się od tego obowiązku, można wystąpić do sądu z powództwem. Wyrok sądu zastąpi wówczas oświadczenie woli strony, która nie wykonała zobowiązania wynikającego z umowy przedwstępnej. Należy jednak pamiętać, że ta możliwość występuje jedynie wówczas, gdy umowa przedwstępna spełnia warunki, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej. W szczególności chodzi tutaj o formę umowy.

Tak więc dla przykładu - jeżeli umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości została zawarta w zwykłej formie pisemnej, to nie można dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. Jest tak, ponieważ do ważności umowy sprzedaży nieruchomości przepisy prawa wymagają, aby zawarta została w formie aktu notarialnego. Tak więc umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości również powinna mieć taką formę. W przeciwnym wypadku będzie można na jej podstawie dochodzić jedynie odszkodowania.

Należy pamiętać, że roszczenia z tytułu umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Tak więc jeżeli strony umówiły się, że umowę sprzedaży nieruchomości zawrą 3 maja 2001 roku, to roszczeń można skutecznie dochodzić do 3 maja 2002 roku. Dotyczy to zarówno odszkodowania, jak i dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej.

Warto dodać, że jeżeli strona dochodziła swoich praw przed sądem w drodze powództwa o wykonanie umowy ostatecznej, a sąd oddalił powództwo, termin dochodzenia roszczeń z tytułu umowy przedwstępnej minie po upływie roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

Umowę przedwstępną należy każdorazowo dostosowywać do charakteru konkretnej transakcji, do której dokonania nas ona zobowiązuje. Co innego bowiem jest istotne przy umowie przyrzeczenia sprzedaży samochodu, a co innego przy umowie, która zobowiązuje do sprzedania nieruchomości

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Art. 389 - 390 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).