Milion dzieci czeka na alimenty

Trzy pytania

@RY1@i02/2014/236/i02.2014.236.183000900.802.jpg@RY2@

Rafał Fronczek prezes Krajowej Rady Komorniczej

W ramach 16. Dni przeciwko przemocy komornicy udzielali wczoraj bezpłatnych porad prawnych. Przemoc kojarzy nam się przede wszystkim z przemocą fizyczną, jednak równie groźna jest przemoc o charakterze ekonomicznym, najczęściej stosowana wobec kobiet. Jaka jest rola komorników w zwalczaniu jej skutków?

My, komornicy, z przemocą ekonomiczną i niestety każdą inną również spotykamy się zdecydowanie zbyt często. Niemal codziennie, w każdej kancelarii pojawia się kobieta mająca problem albo z alimentami, albo ze spłatą zobowiązań, o których dowiedziała się już po rozstaniu z mężem. Niestety zdarza się, że kobiety, z różnych przyczyn, boją się skorzystać z naszej pomocy. Po zakończeniu wyczerpującego postępowania sądowego zostają same, z wyrokiem w ręku. Od naszego zaangażowania i efektywności zależy, czy matka otrzyma alimenty na swoje dziecko lub też czy oprawca własnej rodziny zostanie eksmitowany. To my przypominamy osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, że trzeba płacić. Pamiętajmy bowiem, że tak naprawdę dłużnik alimentacyjny nie ukrywa siebie i swojego majątku przed byłym partnerem, ale przed własnymi dziećmi.

Które z postępowań są najpowszechniejsze, a które najtrudniejsze do skutecznego przeprowadzenia: odzyskanie długów czy doprowadzenie do eksmisji sprawcy przemocy?

Trudno te sprawy ze sobą porównywać. Eksmisja sprawcy przemocy domowej może zostać sprawnie przeprowadzona, ale warunkiem jest, aby powodem opróżnienia lokalu było stosowanie przemocy w rodzinie. Wówczas osoba taka nie ma uprawnienia do lokalu socjalnego i nie obowiązuje okres ochronny. W wielu wypadkach jest tak, że pomimo iż wiemy, że mamy do czynienia ze sprawcą przemocy w rodzinie, nie możemy wykonać eksmisji w okresie ochronnym, właśnie ze względu na brak wskazania tej przyczyny w treści wyroku. Skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych zależy zaś głównie od sytuacji majątkowej dłużnika, ale też, jak już wspomniałem, od efektywnego działania komornika.

Fakty są takie, że milion dzieci w Polsce czeka na alimenty egzekwowane przez komorników. Prowadzimy rocznie 600 tys. takich spraw, co roku wpływa 60 tys. nowych. Niestety w naszym kraju cały czas nie ma potępienia postawy dłużnika, który unika płacenia. Nie mówi się o nim, że to oszust, tylko jak o kimś, kto jest "cwany" i udało mu się "wykiwać" komornika. Samorząd komorniczy stara się walczyć z tym stereotypem na różne sposoby. "Twoje alimenty - nasza wspólna sprawa". Tak brzmiało hasło przewodnie zeszłorocznego Dnia Otwartego Komorników Sądowych, organizowanego przez Krajową Radę Komorniczą oraz wszystkie izby komornicze. Uruchomiliśmy także stronę www.twojealimenty.pl, na której można znaleźć wszelkie informacje dotyczące tej kwestii. Stronę stworzyliśmy we współpracy z Fundacją Centrum Praw Kobiet, tak by była jak najbardziej pomocna i praktyczna.

Czy zauważają państwo jakieś pole do zmian legislacyjnych, które pozwoliłyby skuteczniej działać i bardziej efektywnie chronić ofiary przemocy ekonomicznej?

Kluczowa jest zmiana przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez likwidację dualizmu w ściąganiu wypłaconych świadczeń. Obecnie zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej powoduje znaczne trudności w zaspokajaniu należności alimentacyjnych. Wszystko wskazuje na to, że ten postulat zostanie zrealizowany - przygotowana jest już stosowna nowelizacja. Inną propozycją jest zwiększenie uprawnień komorników w zakresie poszukiwania majątku dłużnika, który to postulat również jest już objęty nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego. Dłużnik będzie składał wykaz majątku przed komornikiem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Postulatów jest jednak więcej. Ale nie wszystko zależy od przepisów i skuteczności działania komorników. Ministerstwo Sprawiedliwości jako główną przyczynę ciągle zbyt małej skuteczności egzekwowania obowiązku alimentacyjnego wskazuje złą sytuację majątkową dłużników, nie zaś opieszałość organów egzekucyjnych.

Rozmawiał Piotr Szymaniak