Tantiemowy pat uderza w przedsiębiorców

Miało być tak: do przedsiębiorcy korzystającego z utworów muzycznych zamiast kilku organizacji zbiorowego zarządzania prawami twórców (OZZ) miały zgłaszać się tylko dwie: jedna pobierająca opłaty z tytułu praw autorskich, druga - z tytułu praw pokrewnych. Zgodnie z planami resortu kultury na mocy znowelizowanych przepisów ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.) OZZ zajmujące się zbieraniem tych drugich miały wyłonić spośród siebie jedną organizację, która w imieniu pozostałych zajmie się inkasowaniem opłat. Ale nie dogadały się. Dziś do przedsiębiorców nadal puka wiele OZZ. Jedna z nich pobiera opłaty z tytułu praw pokrewnych w wysokości ok. 85 proc. stawek wynikających z tabeli zatwierdzonej przez Komisję Prawa Autorskiego (KPA). Przedsiębiorca płaci z przekonaniem, że wypełnił ustawowy obowiązek, ale pojawia się druga OZZ, która twierdzi, że nie upoważniła pierwszej do reprezentacji i też domaga się tantiem, uważając, że ma prawo pobrać je w wysokości wyższej niż brakująca różnica. Ministerstwo Kultury przyznaje: sytuacja jest patowa, a przyczyn jest kilka. Po pierwsze: według przepisów w umowach z użytkownikami mogą być stosowane te stawki, które wynikają z tabeli KPA. Po drugie: w sytuacji, kiedy przedsiębiorca uiścił tylko określony procent stawki inne organizacje mają podstawy, by upomnieć się o swoją część. Co więcej: nawet zapłata pełnej stawki w zasadzie nie zabezpiecza przed roszczeniami innych OZZ, bo organizacje nie upoważniły siebie nawzajem do zarządzania repertuarem.

W całej sytuacji poszkodowanym jest przedsiębiorca, który narażony jest na ryzyko uiszczania wyższych niż określone w ustawie opłat.

Pat prawny i problemy przedsiębiorców może rozwiązać tylko Ministerstwo Kultury, które zgodnie z art. 107 1 ust. 3 ustawy w sytuacji, kiedy organizacjom nie udało się dojść do porozumienia, może wskazać jedną z nich. Jak informuje resort, "postępowanie administracyjne w przedmiocie wyznaczenia jednej OZZ uprawnionej do poboru wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji odtwarzanie zostało wszczęte 10 października br. i jest w toku. Po zakończeniu postępowania przedsiębiorca będzie wreszcie wiedział, komu uiścić wynagrodzenie.

@RY1@i02/2014/223/i02.2014.223.21500020a.803.jpg@RY2@

Kto puka do firm po tantiemy za muzykę

MINISTERSTWO KULTURY WYJAŚNIA

@RY1@i02/2014/223/i02.2014.223.21500020a.804.jpg@RY2@

Karol Kościński dyrektor departamentu własności intelektualnej i mediów w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

1. Czy organizacja może podpisywać umowy na stawki wynagrodzeń niższe niż w tabeli zatwierdzonej przez Komisję Prawa Autorskiego, twierdząc, że pobiera procent związany z jej udziałami w rynku?

Co do zasady zgodnie z art. 110¹⁶ ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: "Stawki określone w zatwierdzonych tabelach wynagrodzeń stosuje się w umowach, w których stroną jest organizacja zbiorowego zarządzania". Z kolei zgodnie z ust. 2 ww. przepisu: "Postanowienia umowne określające wynagrodzenie mniej korzystne dla twórców oraz uprawnionych z tytułu praw pokrewnych, niż wynikałoby to z zatwierdzonych tabel wynagrodzeń, są nieważne, a ich miejsce zajmują odpowiednie postanowienia tych tabel". W związku z powyższym organizacje zbiorowego zarządzania (dalej: "OZZ") powinny - w myśl powyższego przepisu - w umowach z użytkownikami stosować te stawki, które zostały zatwierdzone prawomocnie przez Komisję Prawa Autorskiego (ewentualnie przez sąd powszechny).

Ze względu na zatwierdzenie stawki dla artystów wykonawców i istnienie kilku organizacji reprezentujących tych uprawnionych oraz brak ich wspólnego porozumienia OZZ stoją przed nierozwiązywalnym w tej chwili dylematem. Z jednej strony powinny stosować stawki wynagrodzeń zatwierdzone przez KPA i na podstawie art. 106 ust. 2 mają obowiązek zawarcia umowy z użytkownikiem, a z drugiej jednocześnie nie są w stanie wspólnie określić zasad podziału pobranych wynagrodzeń według udziału praw zarządzanych przez poszczególne uprawnione OZZ w rynku praw pokrewnych.

2. Czy zapłata przez przedsiębiorcę stawki obniżonej o kilkanaście procent w stosunku do opłat zawartych w tabeli KPA (np. dla STOART) zabezpiecza przedsiębiorcę przed roszczeniami innych uprawnionych organizacji?

Nie. Przedsiębiorcy nie są również chronieni, gdy zawrą umowę o pobór wynagrodzenia ze ZPAV i SAWP, a umowa taka będzie dotyczyła repertuaru STOART. STOART nie upoważnił bowiem ZPAV i SAWP do zarządzania swoim repertuarem. Odmienne informacje zamieszczane przez ZPAV na jego stronie internetowej wprowadzają przedsiębiorców w błąd.

3. Czy od przedsiębiorcy, który zapłacił pełne stawki tabelowe na rzecz którejkolwiek z organizacji, można się domagać zapłaty jeszcze jakiegoś wynagrodzenia?

Tak, gdyż w obecnym stanie prawnym zapłacenie przez przedsiębiorcę pełnej stawki wynagrodzeń, wynikającej z zatwierdzonej przez KPA tabeli, nie zwalnia go od zapłacenia wynagrodzenia na rzecz podmiotów reprezentowanych przez inne OZZ, jeżeli nie upoważniły one organizacji, która pierwsza dotarła do przedsiębiorcy, do zarządzania ich repertuarem.

Jednakże w takim przypadku przedsiębiorca, który uprzednio zawarł umowę z OZZ opiewającą na pełną stawkę wynagrodzeń wynikającą z tabeli, będzie mógł - na zasadach ogólnych prawa cywilnego - skierować do OZZ, która bez podstawy prawnej pobrała pełne stawki tabelowe, roszczenie regresowe o zwrot nienależnie pobranego wynagrodzenia.

4. Czy w sytuacji, kiedy przedsiębiorca uiścił tylko określony procent stawki wskazanej w tabeli, inne organizacje mają prawo do pobrania opłaty w pełnej wysokości?

Nie, gdyż "inne organizacje" - w obecnym stanie prawnym - nie mają prawa do zarządzania prawami wszystkich artystów wykonawców. Pobór w takich okolicznościach stawki w pełnej wysokości przez "inne organizacje" jest przejawem nadużywania przez nie prawa. Mają one bowiem pełną świadomość, że nie reprezentują pełnego repertuaru tej kategorii praw.

Oprac. JP