Konsument nie straci na zmianach w SOKiK

Pozbawienie osób fizycznych możliwości wnoszenia pozwów o stwierdzenie postanowień wzorców umownych za niedozwolone nie wpłynie na poziom abstrakcyjnej ochrony konsumentów - uspokaja Rada Legislacyjna, organ opiniodawczy premiera i rządu.

Rada na prośbę Rządowego Centrum Legislacyjnego odniosła się do licznych uwag zgłoszonych do projektu założeń noweli kodeksu postępowania cywilnego przez takie podmioty, jak np. prezes Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów czy Krajowa Rada Sądownictwa. Chodzi o projekt, który ma pomóc w walce ze stowarzyszeniami quasi-konsumenckimi i prawnikami zarabiającymi na szantażu klauzulami.

Konsument nie ucierpi

Jedną z najczęściej krytykowanych propozycji jest zawężenie kręgu podmiotów uprawnionych do składania pozwów do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Projektodawcy proponują, aby pozbawić tego uprawnienia osoby fizyczne. Zdaniem Rady Legislacyjnej to najlepsze rozwiązanie. "Każda inna propozycja w tym zakresie nie dałaby zadowalających rezultatów" - czytamy w opinii. RL podkreśla, że gdyby nawet projektodawca zamiast odbierać to uprawnienie osobom fizycznym, nałożył na nie dodatkowy obowiązek w postaci wykazania interesu prawnego we wszczęciu postępowania o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, to i tak nic by to nie zmieniło. Taki interes bowiem "łatwo byłoby wykazać".

Rada odpiera również zarzut, że opisywane rozwiązanie obniży poziom abstrakcyjnej ochrony konsumentów. "Osoby, które masowo występują z pozwami w ramach kontroli abstrakcyjnej wzorców umownych, będą mogły realizować swoje szczytne cele przez aktywny udział w organizacjach konsumenckich uprawnionych do wszczęcia postępowania (...)" - tłumaczy RL.

Wątpliwości nierozwiane

Rada nie zgadza się również z uwagami krytycznymi co do zmiany trybu postępowania w tego typu sprawach z procesowego na nieprocesowy. "Pozwoli to na bardziej elastyczne uregulowanie szczegółowych kwestii związanych z przebiegiem samego postępowania, w szczególności wprowadzenie możliwości orzekania ponad lub poza żądanie" - czytamy w opinii. Próżno jednak szukać w dokumencie merytorycznego odniesienia się do zagrożeń związanych ze zmianą trybu. A te są poważne. Jak bowiem wskazał w opinii na temat projektu Andrzej Turliński, przewodniczący XVII wydziału ochrony konkurencji i konsumentów SOKiK: "rozwiązanie związane z wprowadzeniem trybu nieprocesowego doprowadzi do sytuacji, w której drobni przedsiębiorcy (a w tych sprawach jest ich większość) będą mieli przeciwko sobie nie tylko profesjonalnego pełnomocnika procesowego, lecz także Sąd poszukujący w ich wzorcach umownych klauzuli abuzywnych".

Poza tym pojawiły się głosy, że zmiana trybu na nieprocesowy nie będzie sprzyjać ograniczeniu liczby podmiotów uczestniczących w postępowaniu, ale wprost przeciwnie - stworzy ryzyko niepomiernego poszerzenia ich kręgu. Chodzi o art. 510 kodeksu postępowania cywilnego, który SOKiK - o ile propozycja wejdzie w życie - będzie musiał stosować. Przepis ten stanowi, że "zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem". Taką uwagę zgłosiła Krajowa Rada Sądownictwa.

Ważne

Zgodnie z nowymi przepisami stowarzyszenie konsumenckie będzie mogło wnosić pozwy do SOKiK, jeżeli ma przynajmniej 1000 członków i działa co najmniej od dwóch lat

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Projekt w uzgodnieniach