Horrendalne opłaty likwidacyjne to niedozwolone postanowienia

48 kolejnych niedozwolonych postanowień umownych opisał i wyjaśnił rzecznik ubezpieczonych w najnowszej publikacji. To aneks do wydanego w 2012 r. raportu poświęconego klauzulom abuzywnym w działalności ubezpieczeniowej, zawierającego opis 80 niedozwolonych zapisów.

- Nasze opracowania powstały przede wszystkim po to, by pokazać ubezpieczycielom, jak i dlaczego Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów negatywnie ocenia poszczególne postanowienia umowne - wyjaśnia Aleksander Daszewski, radca prawny z biura rzecznika ubezpieczonych.

- Mamy nadzieję, że dzięki temu przedsiębiorcy będą mogli zweryfikować swoje wzorce pod tym kątem i wyeliminować z nich postanowienia tożsame co do treści i celu z tymi, które przez sąd uznane zostały za niedozwolone. Podobnie mogą na tym skorzystać konsumenci, dowiadując się, które postanowienia ich umów są abuzywne - podkreśla ekspert.

Wszystkie opisane klauzule znajdują się w rejestrze prowadzonym przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wydany aneks w przeważającej części zawiera zapisy, które w ostatnich latach były przedmiotem masowych sporów konsumentów z ubezpieczycielami.

- Patrząc na praktykę obrotu i skargi konsumenckie, najbardziej dokuczliwe, a czasami tragiczne w skutkach są zapisy wprowadzające nadmiernie wysokie opłaty likwidacyjne w ubezpieczeniach na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym - zaznacza mec. Daszewski.

Sprawy dotyczące stosowania takich postanowień prowadzone były m.in przeciwko AEGON Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie S.A. Firma ustaliła, że w razie rozwiązania umowy w trakcie dwóch pierwszych lat jej obowiązywania opłata likwidacyjna wynosiła 99 proc. środków wpłaconych przez konsumenta. Jej wysokość zmniejszała się w każdym kolejnym roku, aż do 10 proc. w roku dziesiątym.

W ocenie SOKiK rozwiązanie to naruszało równowagę stron i słuszność kontraktową, dyskryminując konsumenta. Sąd powołał się przy tym na art. 395³ pkt 17 kodeksu cywilnego, zakazujący ustalania rażąco wygórowanych kar umownych czy opłat za odstąpienie od kontraktu. W kolejnych sprawach sąd wskazał na uchybienia w postaci braku definicji takiej opłaty oraz - również zakazany przez k.c. - obowiązek zapłaty z góry ustalonej sumy za odstąpienie od umowy.

Wiele z klauzul dotyczyło zastrzegania przez ubezpieczycieli prawa do zmiany zakresu usług czy treści regulaminu bez podania przyczyny takiej decyzji. Wszystkie one zostały uznane przez sąd jako naruszające interesy konsumentów i dobre obyczaje. Zgodnie z kodeksem cywilnym niedozwolone jest zastrzeżenie możliwości jednostronnej zmiany istotnych cech świadczenia bez podania ważnych przyczyn.

Rzecznik zapowiada, że będzie uzupełniał raport o kolejne postanowienia dopisane do rejestru klauzul abuzywnych.

Joanna Kowalska

 joanna.kowalska@infor.pl