Terminy muszą być precyzyjne

Przyjęcie przez firmę, że moment uznania skuteczności decyzji konsumenta został pozostawiony swobodnej ocenie przedsiębiorcy, pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję, w której uznał, że bank stosował w obrocie z konsumentami niedozwolone postanowienie wzorca umowy: "Zmiana przez Oszczędzającego dyspozycji, o której mowa w ust. 1 (...), jest skuteczna wobec (...) nie wcześniej niż następnego dnia roboczego po dniu doręczenia (...) dyspozycji za wyjątkiem dyspozycji odwołania lub zmiany pełnomocnictwa dokonanej przez Oszczędzającego osobiście w (...), kiedy to dyspozycja jest skuteczna od chwili złożenia", "Oszczędzający może ustanowić Pełnomocników do dysponowania środkami zgromadzonymi oraz do wykonywania wszelkich czynności na". Bank odwołał się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ten uznał odwołanie za bezzasadne. Ukarany złożył apelację.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Wskazał, że przyjęcie takiego rozwiązania, w którym moment uznania skuteczności decyzji konsumenta został pozostawiony swobodnej ocenie przedsiębiorcy, pozostaje w sprzeczności z zasadami uczciwości kupieckiej, a w konsekwencji z dobrymi obyczajami.

Przyjmuje się ogólnie, że sprzeczne z dobrymi obyczajami są te postanowienia wzorca umownego, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta, nie pozwalając na realizację takich wartości jak szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność.

Poprzez nieprecyzyjne i niejednoznaczne określenie terminu, od którego zmiana dyspozycji o ustanowieniu pełnomocnika może zostać uznana za skuteczną, a w szczególności poprzez nieokreślenie terminu ostatecznego, kiedy taka dyspozycja staje się skuteczna ("nie wcześniej niż"), pozwany stwarza sobie możliwość dowolnego manipulowania tym terminem, pozostawiając konsumenta w stanie niepewności.

To nie tylko rażąco narusza szeroko rozumiany interes niemajątkowy konsumenta, ale także może stanowić zagrożenie dla jego interesu ekonomicznego.

Odwołany czy też ograniczony w czynnościach przez konsumenta jego dotychczasowy pełnomocnik może bowiem dokonywać czynności w granicach dotychczasowego umocowania, niezgodnych z jego wolą, także więc dla konsumenta niekorzystnych, aż do momentu uznania w bliżej nieokreślonym czasie przez pozwanego skuteczności dokonanego odwołania.

SA wskazuje, że do dobrych obyczajów, uczciwości kupieckiej należy zaliczyć wymaganie od przedsiębiorcy wysokiego poziomu świadczonych usług oraz stosowania we wzorcach umownych takich zapisów, aby dla zwykłego konsumenta były one jasne, czytelne i proste.

Ponadto by postanowienia umowne w zakresie łączącego konsumenta z przedsiębiorcą stosunku prawnego należycie zabezpieczały interesy konsumenta i odwzorowywały przysługujące mu uprawnienia wynikające z przepisów.

Kryteriów tych nie spełnia natomiast zakwestionowane przez prezesa UOKiK postanowienie regulaminu, gdyż w sposób niczym nieuzasadniony wydłuża skuteczność dokonanych przez klienta czynności prawnych i w sposób nieprecyzyjny określa termin uznania dyspozycji złożonej przez konsumenta za skuteczną.

W ten sposób pozostawia de facto pozwanemu wyłączną, swobodną decyzję w powyższym zakresie, co nie tylko nie zabezpiecza interesów konsumenta, ale wręcz jest z nimi sprzeczne.

z 13 marca 2014 r., sygn. akt VI A Ca 1733/13

DGP przypomina

Test przyzwoitości

Oceny nieuczciwego charakteru postanowienia wzorca umownego w ramach kontroli abstrakcyjnej można dokonać za pomocą testu przyzwoitości. Mowa o nim m.in. w wyroku SN z 19 marca 2007 r., sygn. akt III SK 21/06. Test polega, na zbadaniu, czy oceniane postanowienie wzorca jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów, jaki należy zrekonstruować w warunkach gospodarki wolnorynkowej, oraz jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta przy braku takiej klauzuli. Jeżeli konsument na podstawie ogólnych przepisów byłby w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, przyjmuje się, że ma ono charakter nieuczciwy.

Małgorzata Kryszkiewicz

 malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

KOMENTARZ EKSPERTA

Działania odwołanego pełnomocnika

@RY1@i02/2014/103/i02.2014.103.02300050d.803.jpg@RY2@

Krzysztof Bąk radca prawny w kancelarii Nowakowski i Wspólnicy

Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie świadczenia usług maklerskich wprowadził do regulaminu postanowienie, z którego wynikało, że zmiana dyspozycji przez oszczędzającego inaczej niż osobiście staje się skuteczna nie wcześniej niż następnego dnia roboczego po dniu jej doręczenia przedsiębiorcy. Dotyczyło to m.in. dyspozycji odwołania lub zmiany w zakresie pełnomocnictwa udzielonego przez konsumenta. Sąd potwierdził, że sformułowanie "nie wcześniej niż" nie określa w sposób wystarczający czasu, kiedy tego rodzaju zmiana dyspozycji staje się skuteczna. Sąd porównał również skutki tej klauzuli ze skutkami wynikającymi z art. 61 par. 1 kodeksu cywilnego, na podstawie którego skuteczność zmiany dyspozycji konsumenta następowałaby już w momencie jej doręczenia przedsiębiorcy, a nie w terminie późniejszym. W rezultacie klauzula o takim charakterze została uznana za sprzeczną z dobrymi obyczajami. Sąd podkreślił również, iż wątpliwość po stronie konsumenta co do tego, kiedy zmiana jego dyspozycji stanie się skuteczna, może zagrażać jego interesom. Skoro bowiem termin skuteczności zmiany lub odwołania udzielonego pełnomocnictwa nie jest określony jednoznacznie, może to powodować, iż odwołany pełnomocnik mógłby w dalszym ciągu dokonywać czynności potencjalnie niezgodnych z wolą konsumenta.