Jak szybko wywłaszczyć nieruchomość w drodze negocjacji urzędnika z właścicielem

@RY1@i02/2009/235/i02.2009.235.092.0007.001.jpg@RY2@

Monika Hilczer-Chojnacka, radca prawny z Warszawy

radca prawny z Warszawy

W celu zapewnienia szybkiego i skutecznego sposobu nabycia gruntów pod budowę dróg ustawodawca wprowadził szczególny tryb postępowania wywłaszczeniowego na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zwanej dalej specustawą. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami specustawy ostateczna decyzja wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdzająca podział nieruchomości powoduje wywłaszczenie nieruchomości z mocy prawa. Regulacja ta wyłączyła obowiązek prowadzenia negocjacji z właścicielami nieruchomości w trybie ofertowym.

Obecnie decyzja ustalająca wysokość odszkodowania jest wydawana dopiero po dokonaniu wywłaszczenia i służy jedynie ustaleniu właściwego odszkodowania należnego właścicielowi. W stanie prawnym sprzed nowelizacji specustawy nieruchomości przeznaczane pod budowę drogi mogły być nabywane w drodze wywłaszczenia po przedłożeniu przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad właścicielowi gruntu pisemnej oferty zawarcia umowy nabycia nieruchomości. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało dopiero na wniosek GDDKiA po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy wyznaczonego przez wojewodę właścicielowi na piśmie. Oznaczało to, że decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości mogła zostać wydana dopiero po przedłożeniu oferty nabycia nieruchomości i upływie terminu do jej przyjęcia.

Dokonując oceny, w jakim trybie można poprawnie przeprowadzić procedurę wywłaszczeniową i czy konieczne są rokowania z właścicielami, należy przede wszystkim brać pod uwagę przepisy przejściowe ustawy nowelizującej z 18 października 2006 r. Zgodnie z jej postanowieniami do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. W wielu przypadkach rozpoczętych inwestycji drogowych decyzje lokalizacyjne zostały wydane pod rządami starych przepisów specustawy, a zatem decyzje te nie powodują wywłaszczenia z mocy prawa na podstawie art. 12 specustawy. W takim przypadku mają zastosowanie przepisy specustawy w brzmieniu obowiązującym przed 16 grudnia 2006 r., które przewidywały obowiązek przedłożenia pisemnej oferty właścicielowi przez GDDKiA. Skoro jednak w stosunku do właścicieli, których nieruchomości zostały objęte decyzjami lokalizacyjnymi wydanymi przed 16 grudnia 2006 r., nie wszczęto postępowania wywłaszczeniowego w okresie obowiązywania starych przepisów specustawy, to należałoby uznać, że w takiej sytuacji procedura wywłaszczeniowa powinna być przeprowadzana w oparciu o przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wynika to z brzmienia art. 5 ustawy nowelizującej specustawę, który odnosi się jedynie do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną. Samo prowadzenie rozmów z właścicielami nieruchomości lub przedłożenie im oferty nie oznacza wszczęcia sprawy i jej niezakończenie ostateczną decyzją. Właściwym byłoby przyjęcie, że wszczęciem sprawy jest otrzymanie przez właściciela nieruchomości zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. W takim przypadku postępowanie wywłaszczeniowe powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielami o nabycie w drodze umowy nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwarza to ryzyko zablokowania inwestycji na skutek możliwości odwołania się od decyzji, a także złożenia skargi do sądu administracyjnego. W takiej sytuacji podmiot prowadzący rokowania z właścicielem nieruchomości powinny uważnie rozważyć argumenty za zawarciem i przeciw zawarciu umowy nabycia nieruchomości.

AJ

Podstawa prawna

Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.).

Ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. nr 80, poz. 721 z późn. zm.).