Na czym polega proces zmiany granic gruntów na terenach wiejskich

@RY1@i02/2011/226/i02.2011.226.08800050c.802.jpg@RY2@

Jerzy Kozłowski, zastępca dyrektora departamentu gospodarki ziemią w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Scalenie gruntów jest klasycznym rozwiązaniem prawnym zmierzającym do poprawy wadliwej struktury przestrzennej gospodarstw. Jedną z podstawowych zasad postępowania scaleniowego jest jednak poprawa tej struktury, a nie ingerencja administracji publicznej w sferę stosunków własnościowych gospodarstw rolnych prowadzących działalność na projektowanym obszarze scalenia gruntów. Scalenie gruntów, co do zasady, nie zmienia ani liczby właścicieli, ani prawa własności lub innych uprawnień związanych z nieruchomością. Zmienia jedynie ukształtowanie przedmiotów tych uprawnień, a więc granic gruntów. Każdy uczestnik scalenia (właściciel, samoistny posiadacz, zarządca lub użytkownik gruntu położonego na obszarze scalenia) otrzymuje w zamian za grunty posiadane przed scaleniem - inne ekwiwalentne grunty o równej wartości szacunkowej.

Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów stanowi tytuł prawny do ujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych. Uczestnik scalenia staje się więc właścicielem gruntów poscaleniowych (samoistnym posiadaczem, zarządcą lub użytkownikiem gruntu) stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem. Poprzedni właściciel traci więc z chwilą wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia prawo własności lub inne uprawnienia do gruntów objętych scaleniem, jeżeli otrzymał za nie odpowiedni ekwiwalent. Zasada ta gwarantuje rękojmię poprawiania warunków gospodarowania dla każdego uczestnika scalenia gruntów, zwłaszcza że w szczególnych przypadkach uczestnik scalenia, oprócz gruntów stanowiących jego własność, może wnioskować (za zgodą innego uczestnika), by to właśnie jemu wydzielono całość bądź część gruntów uczestnika, który w ramach tego postępowania z nich rezygnuje.

Celem prowadzonych obecnie na obszarach wiejskich postępowań scaleniowych jest przede wszystkim tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych. Kolejne priorytety to racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów i dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Wiąże się to z utworzeniem praktycznie nowego układu komunikacyjnego na projektowanym obszarze.

Zarówno w okresie programowania 2004-2006, jak i 2007-2013 prace scaleniowe są wspierane środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej - obecnie z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Pomoc jest przyznawana staroście - organowi prowadzącemu postępowanie scaleniowe, reprezentującemu właścicieli gospodarstw rolnych. Przepisy ustalają maksymalne stawki na prace techniczne oraz zagospodarowanie poscaleniowe. Refundacji podlegają koszty kwalifikowalne poniesione przez beneficjenta w wysokości nieprzekraczającej 75 proc. tych kosztów, zaś pozostałe 25 proc. kosztów ponosi budżet państwa. Oznacza to tym samym, że uczestnicy scalania, głównie rolnicy, nie ponoszą kosztów związanych ze scalaniem gruntów. Trzeba mieć na uwadze, że jest to nie więcej niż 500 euro na 1 ha gruntów objętych postępowaniem scaleniowym w województwach lubelskim, podkarpackim, małopolskim, śląskim i świętokrzyskim, poniesionych na opracowanie projektu scalenia. W pozostałych województwach jest to 350 euro na 1 ha gruntów objętych postępowaniem scaleniowym. Jeżeli chodzi natomiast o wykonanie prac poscaleniowych, to maksymalne dofinansowanie wynosi 900 euro na 1 ha scalanych gruntów. Przeliczenia na złote wyrażonych w euro kwot dokonuje się według kursu ogłoszonego przez Europejski Bank Centralny, obowiązującego 29 stycznia 2009 roku. Pozostałe koszty finansowane są ze środków budżetu państwa.

AM