Uprawnienia zostają, blankiet trzeba wymieniać

Do sądu konstytucyjnego zwróciła się grupa posłów i senatorów Prawa i Sprawiedliwości. Domagali się uznania, że niektóre przepisy (art. 75, 76, 124) ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. nr 30, poz. 151 z późn. zm.) są niezgodne z ustawą zasadniczą. Chodziło o regulacje zmuszające obywateli, którzy pod rządami poprzednich zasad uzyskali bezterminowe prawo jazdy, aby wymienili je na takie z terminem ważności. Od 19 stycznia br. prawa jazdy są już wydawane tylko na czas określony - 15 lat. Te zaś wydane wcześniej - do 18 stycznia 2013 r. - podlegają wymianie w okresie od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Taka wymiana to nie tylko konieczność odstania swojego w kolejce w urzędzie, ale i wydatek - dziś jest to kwota 100 zł.

Ujednolicenie prawa

Parlamentarzyści zakwestionowali też zasady przewidujące powszechny wymóg badań lekarskich dla kandydatów na kierowców, pomimo istniejącego obowiązku złożenia oświadczenia o stanie zdrowia pod rygorem odpowiedzialności karnej. We wniosku złożonym w TK wskazywali, że wystarczającym warunkiem uzyskania prawa jazdy powinno być wypełnienie oświadczenia o stanie zdrowia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Powszechność badań lekarskich, przy jednoczesnym obowiązku złożenia oświadczenia, może - zdaniem wnioskodawców - naruszać konstytucyjne prawa i wolności.

Przedstawiciel Sejmu, poseł Andrzej Duda (PiS), zdradził w trakcie wczorajszej rozprawy w TK, że odnośnie tych regulacji toczyła się burzliwa dyskusja między posłami a Biurem Analiz Sejmowych. Padały argumenty, że obywatele zatajają informacje o swoim stanie zdrowia, stąd konieczność składania oświadczeń pod groźbą odpowiedzi karnej za podanie nieprawdy. Poza tym kierowcy często sami nie wiedzą dokładnie, w jakiej są kondycji. Jedna z posłanek podnosiła, że zmieniła adres zamieszkania i nowe prawo jazdy dostała już na 15 lat, co jest kłopotliwe, gdyż może zapomnieć o utracie przez dokument daty ważności. Jeżeli zaś zostanie zatrzymana z przeterminowanym prawem jazdy, dostanie mandat, a jej samochód zostanie zatrzymany.

Jednak zarówno zdaniem Sejmu, jak i prokuratora generalnego, przepisy powinny pozostać w naszym porządku prawnym. Wiążą się bowiem z wdrożeniem do polskiego systemu prawnego postanowienia dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy. Jej celem było m.in. ujednolicenie wzoru tego dokumentu we wszystkich państwach członkowskich UE. Dyrektywa zobowiązała państwa członkowskie do wymiany praw jazdy do 19 stycznia 2033 r. oraz ustalenia ich terminów ważności.

Ważność uprawnień

Trybunał Konstytucyjny orzekł wczoraj tylko w stosunku do jednego z zaskarżonych przepisów, a mianowicie art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami. Uznał, że w zakresie, w jakim dotyczy on wymiany praw jazdy wydanych bezterminowo, jest zgodny z zasadami określoności prawa, ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych wynikającymi z ustawy zasadniczej. Odnośnie pozostałych zaskarżonych regulacji dotyczących wymogu badań lekarskich umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

TK wyjaśnił, że utrata ważności prawa jazdy w razie niedopełnienia przez kierowców wymogu jego wymiany wcale nie powoduje naruszenia ochrony praw nabytych kierowców, mimo że wcześniej zdobyli dokument o bezterminowym charakterze.

- Dokument prawa jazdy stwierdza jedynie posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, zaś utrata jego ważności nie powoduje utraty ważności tych właśnie uprawnień. Wymiana tego dokumentu nie wymaga podjęcia czynności zmierzających do ponownego uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami - tłumaczył sędzia Marek Kotlinowski, sprawozdawca w tej sprawie.

Wskazał, że przepis nie pozbawia osób kierujących pojazdami uprawnień do wykonywania tej czynności. Sam zaś dokument potwierdzający posiadanie takich uprawnień nie może być traktowany jako prawo słusznie nabyte.

- Dopuszczalne jest zatem zobowiązanie obywateli do wymiany tego dokumentu na wydany według nowego wzoru, o ile to działanie ustawodawcy nie ma arbitralnego charakteru. W wypadku zakwestionowanej regulacji konieczność wymiany prawa jazdy w wystarczającym stopniu została uzasadniona w projekcie ustawy odwołującym się do treści unijnej dyrektywy - przekonywał Kotlinowski.

110 tyle jest wzorów dokumentu prawo jazdy w państwach członkowskich UE

1 mln praw jazdy wydano już według nowego wzoru

@RY1@i02/2013/241/i02.2013.241.18300070a.101.jpg@RY2@

Ochrona praw nabytych w orzecznictwie TK

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13.