Nowy właściciel lokalu bez decyzji ZUS

Organ rentowy nie ma obowiązku wystawiania specjalnego dokumentu osobie, która kupiła nieruchomość z hipoteką przymusową ustanowioną z powodu niezapłacenia składek przez jej poprzedniego właściciela.

W 2010 roku zakład odmówił wydania nowemu posiadaczowi zadłużonego lokalu decyzji w sprawie długu wobec ZUS. Uznał bowiem, że zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) może ją otrzymać tylko sam dłużnik, a nie nabywca obciążonej nieruchomości.

Odmowa wydania decyzji przez ZUS spowodowała, że zainteresowany odwołał się do sądu I instancji. Ten po zbadaniu sprawy uznał, że nowy właściciel powinien otrzymać taki dokument, a nie tylko informacje o wysokości zadłużenia. W czasie postępowania sądowego ustalono, że przymusowa hipoteka została nałożona na nieruchomość w 2003 roku. Wtedy bowiem dług z tytułu niezapłaconych składek wyniósł 7,4 tys. zł plus ustawowe odsetki. Kwota dotyczyła zaległości za cały 1999 rok.

Niespłacenie zaległości spowodowało, że ZUS obciążył nieruchomość drugą przymusową hipoteką. Po dokonaniu transakcji zakupu nowy właściciel wystąpił do ZUS o wydanie decyzji w sprawie zadłużenia. Zamiast tego otrzymał tylko informację dokładnie rozpisującą wysokość zaległości.

Wyrok ten w całości zaskarżył ZUS. Apelacja została jednak oddalona przez sąd II instancji. Sędziowie uznali, że organ rentowy wydaje decyzje w sprawie zaległości w sprawach indywidualnych, a od tych przysługuje odwołanie do sądu. Nowy właściciel ma więc prawo wiedzieć, jakie jest jego zadłużenie wobec ZUS, a tym samym ile musi zapłacić, żeby uwolnić nieruchomość od obciążenia hipotecznego. I to powinien wiedzieć na podstawie decyzji administracyjnej, a nie pisma informacyjnego. Podstawą do wydania takiej decyzji jest art. 83 przywołanej ustawy systemowej.

ZUS złożył kasację na wyrok sądu apelacyjnego. Sąd Najwyższy (SN) uznał jej zasadność, uchylając zaskarżony wyrok. Sprawa zaś została skierowana do ponownego rozpoznania do sądu apelacyjnego. Zdaniem sędziów ZUS nie ma obowiązku wydania takiej decyzji dłużnikowi rzeczowemu (czyli właścicielowi nieruchomości). Taki przymus ma tylko wobec dłużnika osobistego (czyli tego, którzy nie zapłacił składek). Z tego więc powodu nowy właściciel ma prawo tylko do informacji o kwocie do zapłaty.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2012 r., sygn. akt II UK /12.