Postępowanie administracyjne lepsze od karnego

Komisja Nadzoru Finansowego zajmuje się wykrywaniem nadużyć, ale nie dysponuje uprawnieniami prokuratorskimi w postępowaniu karnym. Jeśli po zebraniu materiału dowodowego podejrzewamy przestępstwo, to podejmujemy współpracę z organami ścigania.

Zwykle sprawy związane z przestępstwami na rynku finansowym są kompleksowe i wymagają udziału ekspertów posiadających co najmniej tak wysokie umiejętności i rozległą wiedzę o funkcjonowaniu rynku, jak ci, którzy dokonują na nim przestępstw.

Poprawę efektywności walki z nadużyciami na rynku kapitałowym mogłaby ułatwić ich dalsza depenalizacja (zastąpienie odpowiedzialności karnej odpowiedzialnością administracyjną), co pozwoliłoby na ich skuteczniejsze i szybsze karanie. Długoletnie procesy sądowe można byłoby zastąpić kilkumiesięcznymi postępowaniami administracyjnymi, które kończyłyby się nakładaniem kar pieniężnych przez KNF. W naszej ocenie można byłoby rozważyć np. objęcie odpowiedzialnością administracyjną dokonywanie transakcji w okresie, w którym osoba niezwiązana z emitentem dysponuje informacjami poufnymi, czyli objęcie tych osób okresami zamkniętymi, które obecnie wiążą tylko insiderów - członków władz i pracowników spółek giełdowych.

Postulowalibyśmy również objęcie odpowiedzialnością administracyjną niektórych typów manipulacji instrumentem finansowym. Chodzi o manipulację wskazaną w art. 39 ust. 2 w pkt 5-7 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Podejrzewamy, że właśnie taka manipulacja miała miejsce na zamknięciu notowań w trakcie sesji giełdowej 12 listopada 2008 r.

Z kolei pozyskiwanie informacji o stronach transakcji byłoby szybsze i prostsze po wprowadzeniu na rynku kasowym GPW numerów identyfikacyjnych klientów (NIK-ów). Korzystne wydaje się też utworzenie w ramach Policji jednostki organizacyjnej dedykowanej prowadzeniu spraw z zakresu przestępstw na rynku finansowym, co wprowadziłoby specjalizację i umożliwiłoby lepszą wymianę informacji z KNF.

Do rozważenia jest również umożliwienie dokonywania przez KNF blokady rachunków papierów wartościowych oraz rachunków bankowych w przypadku podejrzenia, iż dochodzi do prowadzenia działalności maklerskiej bez zezwolenia. Obecnie taką blokadę można zastosować wyłącznie w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstw związanych z informacją poufną lub manipulacją instrumentem finansowym. Odpowiednio wczesna interwencja Komisji w takiej sytuacji mogłaby przyczynić się do ograniczenia strat oszukanych klientów.