Więcej uprawnionych do pomocy

Zgodnie z wcześniejszymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne - z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem - mogło być przyznane tylko matce lub ojcu niepełnosprawnego dziecka albo opiekunowi faktycznemu (czyli osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o przysposobienie dziecka). Jednak wyrokami Trybunału Konstytycyjnego regulacja ta - w zakresie, w jakim uniemożliwiała nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny - została uznana za niezgodną z konstytucją.

Z tych względów ostatnią nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzono przepis, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad:

dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo

osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis ten wszedł w życie 2 stycznia 2009 r.

Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (czyli obowiązek alimentacyjny) obciąża nie tylko rodziców, ale także innych krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks ustala kolejność zobowiązanych, stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje ponadto dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy ta osoba nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi bądź gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Świadczenia pielęgnacyjne mogą być jednak obecnie przyznawane także np. obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym dziadkom, dzieciom lub rodzeństwu osób niepełnosprawnych.