Nie było podstaw do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu

Nieprzestrzeganie obowiązku użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem nie stanowi naruszenia zasad i obowiązków, o jakich mowa w art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nie może więc być uznane za podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w lokalu gastronomicznym prowadzonym przez przedsiębiorcę. Podstawą tego była informacja prokuratury, z której wynikało m.in., że lokal jest użytkowany sprzecznie z jego przeznaczeniem. Ponieważ postępowanie nie wykazało, by w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki z art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, burmistrz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od tej decyzji złożył prokurator rejonowy, a samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Prokurator złożył więc skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ten uchylił zaskarżoną decyzję. WSA zauważył, że w obrocie prawnym istnieje decyzja powiatowego inspektora nadzoru budowlanego nakazująca przedsiębiorcy przywrócić poprzedni sposób użytkowania lokalu gastronomicznego jako lokal handlowy. W ocenie sądu brak realizacji nakazu wynikającego ze wskazanej decyzji PINB należy ocenić jako nieprzestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa, o których mowa w art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy. Zdaniem WSA organ zezwalający na sprzedaż napojów alkoholowych nie jest pozbawiony możliwości kontroli nad przedsiębiorcą w zakresie przestrzegania przez niego zasad i warunków korzystania z zezwolenia, tym bardziej gdy w obrocie prawnym znajduje się ostateczna i prawomocna decyzja jednoznacznie wskazująca, iż lokal wskazany w zezwoleniu użytkowany jest niezgodnie z jego przeznaczeniem, co narusza obowiązujące przepisy prawa budowlanego. To stosownie do treści art. 18 ust. 10 ustawy daje podstawę organowi do cofnięcia zezwolenia. Przedsiębiorca od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę prokuratora. Uznał, że nie można się zgodzić z tezą przedstawioną przez sąd I instancji, zgodnie z którą niezrealizowanie nakazu przywrócenia handlowego charakteru lokalu stanowi nieprzestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa, o czym mowa w art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zdaniem NSA wolą ustawodawcy stanowiącego wykładany przepis nie było nakazanie przedsiębiorcy prowadzącemu sprzedaż napojów alkoholowych przestrzegania wszelkich zasad i warunków wynikających z jakichkolwiek przepisów prawa. Art. 18 ust. 7 ustawy skonstruowany jest w ten sposób, że w punktach 1 - 8 wymieniono zasady i warunki sprzedaży napojów alkoholowych, które pozostają w bezpośrednim związku z innymi przepisami tej ustawy, względnie takie, które można jednoznacznie i konkretnie sformułować bez sięgania do rozwiązań określonych w innych aktach prawnych. W pkt 9 ustawodawca zawarł ogólne odesłanie do zasad i warunków określonych w przepisach prawa, których wyczerpujące wymienienie naruszałoby przejrzystość omawianego aktu prawnego. Aczkolwiek ustawodawca nie określił jednoznacznie kryteriów, jakimi należy się kierować, wyodrębniając z systemu prawnego przepisy określające zasady i warunki, o jakich mowa w art. 18 ust. 7 pkt 9, przyjąć należy, że są to przepisy, które mają zastosowanie do przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych i których stosowanie pozostaje w związku z celami omawianej ustawy określonymi w jej preambule, według której przepisy ustawy służą realizacji zasady uznania życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra narodu.

NSA podkreślił, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane obowiązany jest użytkować ten obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem. Obowiązek ten, chociaż może być kierowany do przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych, pozostaje bez związku z realizacją celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jego funkcjonowanie wiąże się jedynie z unormowaniem działalności polegającej na utrzymywaniu obiektów budowlanych, a nie ze spełnieniem postulatu życia obywateli w trzeźwości. Nieprzestrzeganie obowiązku użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem nie stanowi zatem naruszenia zasad i obowiązków, o jakich mowa w art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy. Ponadto NSA wskazał, że warunkiem do uzyskania zezwolenia na sprzedaż alkoholu jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego tytuł własności do lokalu oraz ewentualnie zgodę właściciela. Brak jest natomiast wymagań co do przedłożenia dokumentu potwierdzającego przeznaczenie lokalu do prowadzenia określonego rodzaju sprzedaży napojów alkoholowych lub warunku prowadzenia sprzedaży wyłącznie w lokalu, którego przeznaczenie dozwala prowadzić taką działalność.

asystent sędziego NSA

W ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dokładnie wskazano na warunki, jakie musi spełniać przedsiębiorca prowadzący sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 7). Poza obowiązkiem posiadania zezwolenia, uiszczenia stosownej opłaty czy posiadania tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży, warunkiem sprzedaży napojów alkoholowych jest przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa (art. 18 ust. 7 pkt 9). Sformułowanie tego typu umożliwia organowi w pewnym zakresie swobodę interpretacyjną. Jak wskazał NSA w omówionym orzeczeniu, wykładnia tego przepisu nie może się jednak odbywać w oderwaniu od celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten nie daje zatem organom podstawy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych za każde naruszenie prawa, nawet takie, które nie ma wpływu na istotę działalności.