Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za działanie pracownika

Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych odpowiada w zakresie udzielonego mu zezwolenia za naruszające prawo działania podległego mu pracownika i nie zachodzi potrzeba wykazania mu winy w nadzorze nad zatrudnionym pracownikiem. Przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zgodzie z wymogami określonymi w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Prokurator rejonowy wystąpił do prezydenta miasta o wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia przedsiębiorcy zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Wniosek uzasadnił tym, że wyrokiem sądu rejonowego skazano pracownika zatrudnionego przez przedsiębiorcę za przestępstwo określone w art. 43 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.), polegające na sprzedaży piwa osobom nieletnim. Mając powyższe na uwadze, prezydent miasta wszczął postępowanie, a następnie, powołując się na treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ww. ustawy, cofnął udzielone skarżącemu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, wskazując w szczególności, że przesłankę dla takiego cofnięcia stanowi sprzedaż alkoholu osobie nieletniej.

Stanowisko to potwierdził także organ II instancji, wskazując, że każdy przypadek sprzedaży alkoholu osobie nieletniej stanowi usprawiedliwioną podstawę do cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę wniesioną przez przedsiębiorcę. Jego zdaniem w razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. WSA wskazał, że odpowiedzialność ponoszona z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim ma charakter obiektywny, a art. 15 ust. 1 omawianej ustawy nie przewiduje wyjątków od zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. Podkreślił, że bez znaczenia jest podnoszona w zarzutach skargi okoliczność, że wymienione zdarzenie zostało zawinione nie przez skarżącego, a przez zatrudnionego pracownika. Ponadto wskazał, że wystarczy jednorazowa sprzedaż nieletniemu alkoholu dla cofnięcia posiadanych zezwoleń. Przedsiębiorca wniósł skargę kasacyjną, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych, wskazał, że nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy i tylko jej wystąpienie waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie miał miejsca przypadek złamania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zgodzie z wymogami określonymi w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Bez istotnego znaczenia jest okoliczność, że naruszenie ustawowego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim zawinione zostało nie przez skarżącego, a przez jego pracownika.

NSA stwierdził ponadto, że z przepisów wspomnianej ustawy jednoznacznie wynika, że przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym takim jak alkoholizm jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega co do zasady relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Ograniczenie obywatelom dostępu do alkoholu przez cofnięcie przedsiębiorcom zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku jednorazowego naruszenia ustawowych zasad ich dystrybuowania jest jednym z instrumentów, w jakie ustawodawca wyposażył organy jednostek samorządu terytorialnego w celu eliminacji zjawiska alkoholizmu.

asystent sędziego NSA

Sprzedaż napojów alkoholowych nieletnim może rodzić dwa rodzaje odpowiedzialności: karną i administracyjną. Odpowiedzialności karnej podlega ten, kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom (art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Wskazać przy tym trzeba, że odpowiedzialności karnej może podlegać również kierownik zakładu handlowego lub gastronomicznego, który nie dopełnia obowiązku nadzoru i przez to dopuszcza do popełnienia w tym zakładzie wspomnianego wyżej przestępstwa (art. 43 ust. 2 ustawy). Warunkiem takiej odpowiedzialności jest jednak wykazanie winy sprawcy. Natomiast odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy legitymującego się zezwoleniem na sprzedaż alkoholu w przypadku jego sprzedaży osobom nieletnim jest niezależna od jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedsiębiorca nie może przenosić tej odpowiedzialności na swoich pracowników nawet, gdyby wykazał, że przeprowadził stosowne szkolenia i sprawował nad nimi prawidłowy nadzór.